Η Βολιβία προσφεύγει στο ΔΝΤ με δάνειο 1,9 δισ. δολαρίων για να αντιμετωπίσει τη χειρότερη κρίση 40 ετών

Lead: Η Βολιβία, μια χώρα που για χρόνια απολάμβανε τα οφέλη των πλούσιων κοιτασμάτων λιθίου και φυσικού αερίου, βρίσκεται αντιμέτωπη με τη χειρότερη οικονομική κρίση των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών. Η απόφαση της κυβέρνησης να προσφύγει στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ζητώντας δάνειο ύψους 1,9 δισεκατομμυρίων δολαρίων σηματοδοτεί μια δραματική στροφή στην οικονομική πολιτική της χώρας, η οποία για χρόνια απέρριπτε την εξωτερική χρηματοδότηση υπό την επιρροή της ριζοσπαστικής αριστεράς. Το πακέτο διάσωσης, ωστόσο, συνοδεύεται από σκληρούς όρους που αναμένεται να προκαλέσουν έντονες κοινωνικές αντιδράσεις.

Η συμφωνία με το ΔΝΤ δεν αποτελεί απλή χρηματοδοτική ένεση. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που περιλαμβάνει περικοπές δημόσιων δαπανών, εξορθολογισμό του κρατικού μηχανισμού και, το πιο πολιτικά εκρηκτικό, τον τερματισμό των επιδοτήσεων στα καύσιμα από το 2027. Οι επιδοτήσεις αυτές, που επί σειρά ετών κρατούσαν τεχνητά χαμηλές τις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ, αποτελούσαν βασικό πυλώνα κοινωνικής σταθερότητας αλλά και τεράστια τρύπα στον κρατικό προϋπολογισμό. Η σταδιακή τους κατάργηση αναμένεται να εκτοξεύσει τον πληθωρισμό, ο οποίος ήδη κινείται σε διψήφια επίπεδα, και να πλήξει δυσανάλογα τα φτωχότερα στρώματα. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση δεσμεύεται να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις που στοχεύουν στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και στη μείωση της γραφειοκρατίας, μέτρα που θεωρούνται απαραίτητα για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των αγορών. Η κρίση έχει τις ρίζες της στη ραγδαία πτώση των εξαγωγών φυσικού αερίου και στην πολιτική αστάθεια που αποθάρρυνε τις επενδύσεις, ενώ τα συναλλαγματικά αποθέματα της κεντρικής τράπεζας έχουν σχεδόν εξαντληθεί, οδηγώντας σε ελλείψεις βασικών αγαθών και ουρές στα πρατήρια καυσίμων.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Το δάνειο των 1,9 δισ. δολαρίων αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου πακέτου στήριξης που ενδέχεται να ξεπεράσει τα 3 δισ. δολάρια με τη συμμετοχή άλλων διεθνών πιστωτών.
• Οι επιδοτήσεις καυσίμων κοστίζουν στη Βολιβία περίπου 2 δισ. δολάρια ετησίως και η κατάργησή τους από το 2027 αποτελεί αδιαπραγμάτευτο όρο του ΔΝΤ.
• Η αντιπολίτευση και τα συνδικάτα προειδοποιούν για κοινωνική έκρηξη, ενώ η κυβέρνηση υπόσχεται στοχευμένα μέτρα στήριξης για τα ευάλωτα νοικοκυριά.

Γιατί έχει σημασία: Η προσφυγή της Βολιβίας στο ΔΝΤ δεν είναι απλώς μια οικονομική είδηση. Σηματοδοτεί το τέλος ενός μοντέλου κρατικού καπιταλισμού που βασίστηκε στην αφθονία των φυσικών πόρων και στην άρνηση των δημοσιονομικών πειθαρχιών. Η επιτυχία ή αποτυχία αυτού του προγράμματος θα καθορίσει όχι μόνο το μέλλον της χώρας αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι χώρες της Λατινικής Αμερικής αντιμετωπίζουν τις κρίσεις χρέους στον 21ο αιώνα. Αν η Βολιβία καταφέρει να σταθεροποιήσει την οικονομία της χωρίς κοινωνική έκρηξη, θα αποτελέσει πρότυπο. Αν αποτύχει, θα ενισχύσει το αφήγημα ότι το ΔΝΤ παραμένει συνώνυμο της λιτότητας και της κοινωνικής οπισθοδρόμησης.