Αρρυθμίες του ΟΗΕ και ερωτήματα πολέμων | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Την ώρα που η 81η Σύνοδος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ βρίσκεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας προσοχής, ένα ερώτημα επανέρχεται με επιτακτικό τρόπο: γιατί ο πιο αντιπροσωπευτικός θεσμός της διεθνούς κοινότητας αδυνατεί να τερματίσει τους πολέμους που μαίνονται στην Ουκρανία, τη Γάζα, το Σουδάν και αλλού; Η απάντηση δεν κρύβεται μόνο στις αντιθέσεις των μεγάλων δυνάμεων, αλλά και στη δομική αδυναμία ενός οργανισμού που σχεδιάστηκε για έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια.

Ο ΟΗΕ ιδρύθηκε το 1945 με σκοπό να αποτρέψει μια νέα παγκόσμια σύρραξη. Το Συμβούλιο Ασφαλείας, όμως, λειτουργεί με δικαίωμα βέτο στα πέντε μόνιμα μέλη του — ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία, Βρετανία. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε απόφαση για κατάπαυση του πυρός, κυρώσεις ή ειρηνευτική επέμβαση μπορεί να μπλοκαριστεί από μία μόνο χώρα. Στην περίπτωση της Ουκρανίας, η Ρωσία έχει ασκήσει βέτο σε κάθε σχετικό ψήφισμα, ενώ στις ΗΠΑ αποδίδεται συστηματική χρήση του ίδιου εργαλείου υπέρ του Ισραήλ στη Γάζα. Έτσι, ο ΟΗΕ μετατρέπεται συχνά σε θεατή των εξελίξεων, παρά σε ρυθμιστή τους.

Παράλληλα, η ειρηνευτική ικανότητα του οργανισμού έχει συρρικνωθεί. Οι ειρηνευτικές αποστολές υποχρηματοδοτούνται και συχνά αναπτύσσονται σε εμπόλεμες ζώνες χωρίς επαρκή εντολή ή στρατιωτική ισχύ. Η δυσκολία τερματισμού των πολέμων δεν είναι μόνο πολιτική· είναι και επιχειρησιακή. Χωρίς ενιαία βούληση των μελών, ο ΟΗΕ μπορεί να μεσολαβήσει, να καταδικάσει ή να παράσχει ανθρωπιστική βοήθεια, αλλά σπάνια μπορεί να επιβάλει ειρήνη.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Το δικαίωμα βέτο των πέντε μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας παραλύει τη λήψη αποφάσεων για τερματισμό πολέμων.
• Οι ειρηνευτικές αποστολές του ΟΗΕ αντιμετωπίζουν χρόνια υποχρηματοδότηση και περιορισμένη εντολή, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να επιβάλουν κατάπαυση του πυρός.
• Η 81η Σύνοδος επαναφέρει στο τραπέζι τη συζήτηση για μεταρρύθμιση του Συμβουλίου Ασφαλείας, αλλά οι μεγάλες δυνάμεις αντιστέκονται σε κάθε αλλαγή που θα περιόριζε την ισχύ τους.

Γιατί έχει σημασία: Όσο ο ΟΗΕ παραμένει όμηρος των γεωπολιτικών συμφερόντων των ισχυρών, οι πόλεμοι θα συνεχίζουν να αιμορραγούν τον πλανήτη και η διεθνής κοινότητα θα χάνει την τελευταία της ελπίδα για συλλογική ασφάλεια. Η συζήτηση για μεταρρύθμιση δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια — είναι το κρίσιμο ερώτημα αν θέλουμε έναν κόσμο κανόνων ή έναν κόσμο όπου η ισχύς υπερισχύει του δικαίου.