«Deal» Γροιλανδίας – ΕΕ για επενδύσεις σε ενέργεια, υπόδομές και κρίσιμες πρώτες ύλες με φόντο τις πιέσεις Τραμπ

Lead: Σε μία κίνηση που διαβάζεται ως άμεση απάντηση στις αναθεωρητικές βλέψεις του Ντόναλντ Τραμπ για τον έλεγχο της Αρκτικής, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Γροιλανδία ανακοίνωσαν ένα στρατηγικό «deal» για κοινές επενδύσεις σε ενέργεια, υποδομές και εξόρυξη κρίσιμων πρώτων υλών. Η συμφωνία έρχεται σε μία περίοδο που η Κοπεγχάγη και το Νουούκ δέχονται αυξανόμενες πιέσεις από την Ουάσινγκτον, η οποία επιδιώκει να αποκτήσει πρόσβαση στα τεράστια ορυκτά αποθέματα του μεγαλύτερου νησιού του κόσμου.

Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έσπευσε να στείλει σαφές μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση, δηλώνοντας ότι «η Γροιλανδία μπορεί να βασίζεται στην ΕΕ». Η δήλωση αυτή δεν είναι τυχαία. Έρχεται να λειτουργήσει ως ασπίδα απέναντι στις επανειλημμένες προτάσεις του πρώην προέδρου των ΗΠΑ να «αγοράσει» ή να προσαρτήσει τη Γροιλανδία, χαρακτηρίζοντάς την ζωτικής σημασίας για την αμερικανική εθνική ασφάλεια. Το νέο πλαίσιο συνεργασίας, ωστόσο, δεν περιορίζεται σε μία γεωπολιτική κίνηση εντυπωσιασμού. Αποτελεί ένα ολοκληρωμένο επενδυτικό σχέδιο που αγγίζει τους πυλώνες της πράσινης μετάβασης και της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ.

Το βασικότερο σημείο του συμφώνου αφορά τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Η Γροιλανδία διαθέτει μερικά από τα πλουσιότερα κοιτάσματα σε σπάνιες γαίες, γραφίτη και λίθιο παγκοσμίως, στοιχεία απαραίτητα για την κατασκευή μπαταριών, ανεμογεννητριών και οπτικών ινών. Μέχρι σήμερα, η Κίνα κυριαρχεί στην επεξεργασία αυτών των υλικών, γεγονός που καθιστά την ΕΕ ευάλωτη. Η ενίσχυση της εξορυκτικής δραστηριότητας στη Γροιλανδία, υπό αυστηρά περιβαλλοντικά πρότυπα, θα μπορούσε να μειώσει δραστικά αυτή την εξάρτηση. Παράλληλα, το πακέτο περιλαμβάνει επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (υδροηλεκτρικά και αιολικά πάρκα) αλλά και σε σύγχρονες λιμενικές υποδομές, που θα διευκολύνουν τη μεταφορά των πρώτων υλών προς την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Ωστόσο, το εγχείρημα δεν στερείται προκλήσεων. Η εξόρυξη σε ένα από τα πιο παρθένα οικοσυστήματα του πλανήτη έχει προκαλέσει αντιδράσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις και μέρος του τοπικού πληθυσμού των Ινουίτ, που ανησυχούν για τις επιπτώσεις στον παραδοσιακό τρόπο ζωής τους. Η ισορροπία μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης και προστασίας του περιβάλλοντος θα αποτελέσει το κρισιμότερο τεστ για την επιτυχία της συμφωνίας.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η συμφωνία ΕΕ-Γροιλανδίας στοχεύει στην απεξάρτηση από τα κινεζικά μονοπώλια σε σπάνιες γαίες και κρίσιμα ορυκτά, ενισχύοντας την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.
• Οι επενδύσεις θα κατευθυνθούν σε βιώσιμες ενεργειακές υποδομές και εκσυγχρονισμό λιμανιών, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας για τον τοπικό πληθυσμό.
• Το «παράθυρο» για τη συμφωνία άνοιξε λόγω της επιθετικής ρητορικής Τραμπ, που ώθησε την Κοπεγχάγη και το Νουούκ να αναζητήσουν ισχυρότερους και πιο αξιόπιστους εταίρους πέραν του ΝΑΤΟ.

Γιατί έχει σημασία: Η εξέλιξη αυτή μετατρέπει τη Γροιλανδία από ένα απομακρυσμένο έδαφος σε κομβικό σημείο του παγκόσμιου ενεργειακού χάρτη. Για την ΕΕ, το «deal» δεν αποτελεί απλώς μια οικονομική συμφωνία, αλλά μια γεωπολιτική απάντηση στον οικονομικό κατακερματισμό και τον ανταγωνισμό των υπερδυνάμεων. Αν υλοποιηθεί με σεβασμό στο περιβάλλον και τους κατοίκους της Αρκτικής, μπορεί να αποτελέσει πρότυπο συνεργασίας, αποδεικνύοντας ότι η ανάπτυξη μπορεί να επιτευχθεί χωρίς να θυσιάζονται οι δημοκρατικές αρχές ή η εδαφική κυριαρχία. Η Ευρώπη ποντάρει ψηλά, και το διακύβευμα δεν είναι άλλο από την ενεργειακή της ασφάλεια για τις επόμενες δεκαετίες.