H 11η Σεπτεμβρίου μέσα από τον κινηματογράφο: Το σοκ και το Χόλιγουντ | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Ήταν 11 Σεπτεμβρίου 2001 όταν δύο αεροσκάφη έπεσαν στους Δίδυμους Πύργους, αλλάζοντας για πάντα την παγκόσμια ιστορία. Η 7η Τέχνη βρέθηκε μπροστά σε ένα δίλημμα: να αφηγηθεί το τραύμα ή να το αγνοήσει; Η απάντηση ήρθε σταδιακά, μέσα από ταινίες που άλλοτε συγκλόνισαν και άλλοτε προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις.

Τα πρώτα χρόνια μετά την επίθεση, το Χόλιγουντ απέφυγε την άμεση αναπαράσταση. Οι παραγωγοί φοβούνταν μήπως οι ταινίες θεωρηθούν εκμετάλλευση του πένθους. Το 2006, όμως, το «World Trade Center» του Όλιβερ Στόουν και το «United 93» του Πολ Γκρίνγκρας έφεραν το θέμα στη μεγάλη οθόνη. Το πρώτο εστίασε στον ηρωισμό των διασωστών, το δεύτερο στη ματαίωση της τέταρτης πτήσης. Και τα δύο απέφυγαν πολιτικές αιχμές, επιλέγοντας μια συναισθηματική προσέγγιση που συζητήθηκε έντονα. Παράλληλα, ταινίες όπως το «Zero Dark Thirty» (2012) και το «The Report» (2019) μετέφεραν το βάρος στις μυστικές επιχειρήσεις και τα βασανιστήρια, εγείροντας ερωτήματα για τα όρια της εκδίκησης. Το ντοκιμαντέρ «Fahrenheit 9/11» (2004) του Μάικλ Μουρ, από την άλλη, χρησιμοποίησε την εικόνα για να ασκήσει σφοδρή κριτική στην κυβέρνηση Μπους. Η τηλεόραση επίσης συμμετείχε, με σειρές όπως το «Homeland» να ενσωματώνουν το τραύμα σε αφηγήσεις κατασκοπείας. Σήμερα, δύο δεκαετίες μετά, το ερώτημα παραμένει: μπορεί ο κινηματογράφος να αποδώσει τον πόνο χωρίς να τον εμπορευματοποιήσει; Οι ταινίες της περιόδου λειτουργούν ως ιστορικά τεκμήρια, αλλά και ως καθρέφτες των φόβων και των ενοχών της αμερικανικής κοινωνίας.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Το «United 93» (2006) γυρίστηκε με πραγματικούς πιλότους και αεροσυνοδούς, ενισχύοντας τον ρεαλισμό.
• Το «World Trade Center» επικρίθηκε για την απουσία αναφορών στις πολιτικές συνέπειες της επίθεσης.
• Μέχρι σήμερα, καμία ταινία μεγάλου μήκους δεν έχει αναπαραστήσει ολοκληρωμένα τη ζωή μέσα στους Πύργους πριν την κατάρρευση.

Γιατί έχει σημασία: Η κινηματογραφική αφήγηση της 11ης Σεπτεμβρίου δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Καθορίζει πώς οι επόμενες γενιές θα θυμούνται το γεγονός, ποιους θα θεωρούν ήρωες και ποιους θύτες. Κάθε ταινία είναι μια πολιτική πράξη, ακόμη κι όταν δηλώνει ουδέτερη. Το Χόλιγουντ, λοιπόν, δεν κατέγραψε απλώς το σοκ· το διαχειρίστηκε, το ερμήνευσε και, ενίοτε, το ξεπέρασε. Το ερώτημα δεν είναι αν το έκανε σωστά, αλλά αν εμείς, ως θεατές, αντέχουμε να δούμε την αλήθεια πίσω από τα ειδικά εφέ.