Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Η Άγκυρα κυριαρχεί στη Λιβύη και αποσταθεροποιεί την Ανατολική Μεσόγειο

Lead: Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή του Τομπρούκ αποτελεί την πιο πρόσφατη και ίσως πιο καθοριστική εξέλιξη στην υπόθεση της τουρκικής διείσδυσης στη Λιβύη. Το γεγονός ότι ακόμη και η ανατολική, ανταγωνιστική προς την Τρίπολη, πολιτική ηγεσία της χώρας προσχωρεί στο πλαίσιο που επιβάλλει η Άγκυρα, καταδεικνύει με τον πιο ηχηρό τρόπο ότι η Αθήνα δεν στάθηκε αντίπαλο δέος στην τουρκική στρατηγική. Πρόκειται για μια εξέλιξη που αναδιατάσσει τους συσχετισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο και θέτει σε δοκιμασία την ελληνική εξωτερική πολιτική.

Η κύρωση της συμφωνίας από το κοινοβούλιο του Τομπρούκ δεν είναι μια τυπική κοινοβουλευτική πράξη. Σηματοδοτεί την de facto αναγνώριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το σύνολο σχεδόν του λιβυκού πολιτικού φάσματος, γεγονός που ενισχύει τη νομιμοποιητική βάση των τουρκικών διεκδικήσεων. Η Άγκυρα, με σταθερή και πολυεπίπεδη στρατηγική — στρατιωτική παρουσία, οικονομική διείσδυση και διπλωματική πίεση — κατάφερε να καταστήσει εαυτήν απαραίτητο εταίρο για κάθε λιβυκή παράταξη. Αντίθετα, η ελληνική πλευρά φαίνεται να έχει υποεκτιμήσει τη δυναμική των εξελίξεων, περιοριζόμενη σε διπλωματικές διαμαρτυρίες και σε επιστολές προς διεθνείς οργανισμούς, χωρίς να έχει καταφέρει να οικοδομήσει ισχυρούς και διαρκείς συμμαχικούς δεσμούς εντός της Λιβύης. Το αποτέλεσμα είναι η Τουρκία να εδραιώνει την επιρροή της σε μια στρατηγικής σημασίας χώρα, ενώ η Ελλάδα να βρίσκεται στην άμυνα, αναζητώντας ερείσματα σε ένα περιβάλλον που διαμορφώνεται ερήμην της.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η επικύρωση του μνημονίου από τη Βουλή του Τομπρούκ διευρύνει τη νομιμοποίηση των τουρκικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς εμφανίζεται πλέον ως κοινή βούληση των λιβυκών θεσμών.
• Η ελληνική διπλωματία δεν κατάφερε να αποτρέψει την τουρκική διείσδυση, ούτε να προβάλει ένα εναλλακτικό, πειστικό αφήγημα προς τις λιβυκές παρατάξεις.
• Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να επηρεάσει τις ενεργειακές εξελίξεις και τις διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, ενισχύοντας τη διαπραγματευτική θέση της Άγκυρας.

Γιατί έχει σημασία: Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το Τομπρούκ αποτελεί ορόσημο που επιβεβαιώνει μια στρατηγική ήττα για την Ελλάδα. Η Άγκυρα κυριαρχεί πλέον στη Λιβύη, μετατρέποντας τη χώρα σε προγεφύρωμα για τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο. Για την Αθήνα, το μήνυμα είναι σαφές: η απουσία ενεργητικής, πολυδιάστατης και μακρόπνοης πολιτικής στην περιοχή έχει κόστος. Η υπόθεση της Λιβύης δεν είναι πλέον περιφερειακή λεπτομέρεια, αλλά κεντρικό πεδίο αντιπαράθεσης με άμεσες επιπτώσεις στα εθνικά συμφέροντα.