Έρευνα PISA: Σήμερα λειτουργικά αναλφάβητοι, αύριο θύματα fake news και επιτηδείων | Οικονομία στο LivePress.gr

Lead: Τα αποτελέσματα της έρευνας PISA που διεξήχθη το 2025 σε σχεδόν 765.000 μαθητές από 91 χώρες επιβεβαιώνουν μια δυσοίωνη πραγματικότητα: ένα σημαντικό ποσοστό νέων αποφοιτά από την υποχρεωτική εκπαίδευση χωρίς τις βασικές δεξιότητες κατανόησης κειμένου, αριθμητισμού και κριτικής σκέψης. Η έρευνα, που ξεκίνησε το 2000 και διεξάγεται ανά τριετία, αναδεικνύει ότι η λειτουργική αναλφαβησία δεν είναι ένα περιθωριακό φαινόμενο, αλλά μια συστημική πρόκληση με σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές προεκτάσεις.

Η ανάλυση των δεδομένων δείχνει ότι οι μαθητές που αδυνατούν να κατανοήσουν ένα απλό κείμενο ή να ερμηνεύσουν ένα γράφημα είναι πιο ευάλωτοι στην παραπληροφόρηση, στις απάτες και στην εκμετάλλευση από επιτήδειους. Στην ψηφιακή εποχή, όπου η πληροφορία διαχέεται ταχύτατα και συχνά χωρίς έλεγχο, η έλλειψη κριτικής σκέψης μετατρέπεται σε επικίνδυνο εργαλείο στα χέρια όσων επιδιώκουν να χειραγωγήσουν την κοινή γνώμη. Τα fake news δεν είναι απλώς ένα τεχνολογικό πρόβλημα· είναι το σύμπτωμα μιας εκπαιδευτικής αποτυχίας που ξεκινά από τα σχολικά θρανία.

Η οικονομική διάσταση του ζητήματος είναι εξίσου ανησυχητική. Οι αγορές εργασίας απαιτούν ολοένα και πιο εξειδικευμένες γνώσεις, ενώ οι θέσεις χαμηλής ειδίκευσης συρρικνώνονται. Ένας νέος που δεν μπορεί να συντάξει μια σαφή αναφορά, να κατανοήσει ένα συμβόλαιο ή να αξιολογήσει την αξιοπιστία μιας πηγής είναι καταδικασμένος σε επισφαλή απασχόληση και χαμηλές αποδοχές. Παράλληλα, το κόστος για το κράτος – από την αύξηση της ανεργίας έως την επιβάρυνση των συστημάτων υγείας και πρόνοιας – διογκώνεται διαρκώς.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η έρευνα PISA 2025 κάλυψε σχεδόν 765.000 μαθητές από 91 χώρες, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική τάση υποβάθμισης των βασικών δεξιοτήτων.
• Η λειτουργική αναλφαβησία συνδέεται άμεσα με την ευαλωτότητα σε fake news, διαδικτυακές απάτες και χειραγώγηση.
• Οι οικονομικές επιπτώσεις περιλαμβάνουν χαμηλότερη παραγωγικότητα, αυξημένη ανεργία και μεγαλύτερες κοινωνικές ανισότητες.

Γιατί έχει σημασία: Η έκθεση PISA δεν είναι απλώς μια ακόμη στατιστική αποτύπωση. Είναι μια προειδοποίηση ότι η εκπαίδευση οφείλει να προσαρμοστεί στις ανάγκες του 21ου αιώνα, εστιάζοντας στην κριτική σκέψη, στην ψηφιακή παιδεία και στην πρακτική εφαρμογή της γνώσης. Αν δεν δράσουμε έγκαιρα, οι σημερινοί λειτουργικά αναλφάβητοι μαθητές θα γίνουν οι αυριανοί πολίτες που θα πέφτουν θύματα εκείνων που γνωρίζουν να εκμεταλλεύονται την άγνοια.