Ευρωπαϊκός προϋπολογισμός στα χαρακώματα: «Μπλόκο» από το Βερολίνο στις περικοπές των 159 δισ. ευρώ

Lead: Η πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για περικοπές ύψους 159 δισ. ευρώ στον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό προσέκρουσε στο τείχος του Βερολίνου, με τη Γερμανία και τους συμμάχους της να απορρίπτουν το σχέδιο ως ανεπαρκές. Η διαπραγμάτευση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 μετατρέπεται σε σκληρή μάχη επιρροής, με τις παραδοσιακές συμμαχίες να δοκιμάζονται και το χάσμα Βορρά-Νότου να βαθαίνει.

Το ιρλανδικό σχέδιο, που παρουσιάστηκε ως συμβιβαστική λύση κατόπιν εβδομάδων διαβουλεύσεων, προέβλεπε μείωση των κονδυλίων για την Κοινή Αγροτική Πολιτική, την πολιτική συνοχής και τα ταμεία έρευνας, προκειμένου να καλυφθούν οι νέες προτεραιότητες: άμυνα, μετανάστευση και τεχνολογική ανταγωνιστικότητα. Ωστόσο, για το Βερολίνο οι περικοπές δεν αρκούν. Η γερμανική κυβέρνηση, αντιμέτωπη με δημοσιονομική στενότητα στο εσωτερικό και πιέσεις από τους «οικονομικούς καθαρούς συνεισφέροντες» της Ολλανδίας, της Σουηδίας και της Δανίας, απαιτεί βαθύτερες τομές στις δαπάνες και μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση των ταμείων. Παράλληλα, χώρες του Νότου, με πρώτη την Ιταλία και την Ισπανία, προειδοποιούν ότι νέες περικοπές θα πλήξουν την ανάπτυξη και θα εντείνουν τις περιφερειακές ανισότητες.

Το αδιέξοδο δεν είναι μόνο τεχνικό. Αποτυπώνει τη μετατόπιση των προτεραιοτήτων της Ένωσης μετά την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία, όπου η ασφάλεια και η στρατηγική αυτονομία διεκδικούν ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο από τον προϋπολογισμό. Ταυτόχρονα, η συζήτηση για τους «ιδίους πόρους» – από τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα μέχρι τη φορολόγηση των πολυεθνικών – παραμένει ανοιχτή, με τα κράτη-μέλη να διχάζονται για το αν πρέπει να μειωθούν οι εθνικές συνεισφορές ή να αυξηθούν. Οι Βρυξέλλες φοβούνται ότι μια παρατεταμένη διαπραγμάτευση θα καθυστερήσει κρίσιμα προγράμματα, από την πράσινη μετάβαση μέχρι την ψηφιακή καινοτομία.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας προέβλεπε περικοπές 159 δισ. ευρώ, κυρίως από την ΚΑΠ και την πολιτική συνοχής.
• Η Γερμανία, με την υποστήριξη Ολλανδίας, Σουηδίας και Δανίας, ζητά ακόμη βαθύτερες τομές και μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση των ταμείων.
• Χώρες του Νότου, όπως η Ιταλία και η Ισπανία, αντιδρούν, προειδοποιώντας για επιπτώσεις στην ανάπτυξη και τη σύγκλιση.

Γιατί έχει σημασία: Ο επόμενος πολυετής προϋπολογισμός δεν είναι απλώς ένα λογιστικό εργαλείο. Είναι η απάντηση της Ευρώπης στις προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας: ανταγωνιστικότητα, άμυνα, κλίμα και κοινωνική συνοχή. Η αποτυχία συμφωνίας θα παρατείνει την αβεβαιότητα, θα ενισχύσει τα ευρωσκεπτικιστικά αφηγήματα και θα αποδυναμώσει τη θέση της Ένωσης σε ένα διεθνές περιβάλλον που απαιτεί ταχύτητα και ενότητα. Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξουν περικοπές, αλλά ποιος θα τις πληρώσει και με ποιο όραμα για την Ευρώπη του αύριο.