Μπιλιάνα Πλάβσιτς: Πέθανε η πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας των Σέρβων της Βοσνίας | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Η Μπιλιάνα Πλάβσιτς, η οποία διετέλεσε πρόεδρος της Δημοκρατίας των Σέρβων της Βοσνίας και αργότερα της Republika Srpska, άφησε την τελευταία της πνοή στο Βελιγράδι. Η είδηση του θανάτου της πρώην ηγέτιδας, η οποία είχε καταδικαστεί για εγκλήματα πολέμου από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία, φέρνει ξανά στο προσκήνιο μια από τις πιο σκοτεινές και αμφιλεγόμενες περιόδους της βαλκανικής ιστορίας.

Η πολιτική πορεία της Πλάβσιτς υπήρξε άρρηκτα συνδεδεμένη με τη δεκαετία του 1990 και τις αιματηρές συγκρούσεις που ακολούθησαν τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. Ως στενή συνεργάτιδα του Ράντοβαν Κάρατζιτς, ανέλαβε την προεδρία του σερβοβοσνιακού κρατίδίου σε μια κρίσιμη καμπή, διαδεχόμενη τον ίδιο το 1996. Η θητεία της σημαδεύτηκε από την εφαρμογή της Συμφωνίας του Ντέιτον, αλλά και από τις βαριές σκιές του πολέμου που προηγήθηκε. Η καταδίκη της από τη Χάγη το 2003 σε έντεκα χρόνια κάθειρξης για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, λόγω του ρόλου της στον εκτοπισμό και τη δίωξη μη Σέρβων πληθυσμών, αποτέλεσε ορόσημο στη μεταπολεμική δικαιοσύνη. Η ίδια αποφυλακίστηκε πρόωρα το 2009, αφού εξέτισε τα δύο τρίτα της ποινής της, χωρίς ωστόσο να δείξει ποτέ δημόσια μεταμέλεια.

Ο θάνατός της στο Βελιγράδι σηματοδοτεί το τέλος μιας γενιάς πολιτικών που σφράγισαν με τις πράξεις τους τη σύγχρονη ιστορία των Βαλκανίων. Παρά την καταδίκη της, η Πλάβσιτς διατήρησε μέχρι το τέλος υποστηρικτές στη σερβική κοινότητα της Βοσνίας, οι οποίοι την αντιμετώπιζαν ως σύμβολο εθνικής αντίστασης. Αντίθετα, για τα θύματα του πολέμου και τις οικογένειές τους, παραμένει μια φιγούρα που ενσαρκώνει την ατιμωρησία και την άρνηση αναγνώρισης των εγκλημάτων. Η ταφή της και οι αντιδράσεις που θα προκαλέσει αναμένεται να αναζωπυρώσουν τις βαθιές πληγές που παραμένουν ανοιχτές στη βοσνιακή κοινωνία.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Πλάβσιτς ήταν η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε την προεδρία της Republika Srpska και μία από τις λίγες γυναίκες που καταδικάστηκαν από το ΔΠΔΓ για εγκλήματα πολέμου.
• Καταδικάστηκε το 2003 σε 11 χρόνια φυλάκιση για διώξεις, εκτοπισμούς και απάνθρωπες πράξεις κατά μη Σέρβων κατά τη διάρκεια του πολέμου 1992-1995.
• Αποφυλακίστηκε πρόωρα το 2009 και έκτοτε ζούσε στο Βελιγράδι, αποφεύγοντας τις δημόσιες εμφανίσεις και τις ερωτήσεις για το παρελθόν της.

Γιατί έχει σημασία: Ο θάνατος της Μπιλιάνα Πλάβσιτς υπενθυμίζει ότι η δικαιοσύνη για τα εγκλήματα πολέμου στη Βοσνία παραμένει ένα εξαιρετικά ευαίσθητο και διχαστικό ζήτημα. Ενώ η Χάγη έκρινε και καταδίκασε, η συλλογική μνήμη στις βαλκανικές κοινωνίες εξακολουθεί να είναι κατακερματισμένη, με τους θύτες να τιμώνται από ορισμένους ως ήρωες και τα θύματα να περιμένουν ακόμη αναγνώριση. Η κληρονομιά της Πλάβσιτς δεν είναι μόνο νομική αλλά και ηθική: θέτει το ερώτημα αν η τιμωρία αρκεί για να επουλώσει τα τραύματα ή αν απαιτείται μια βαθύτερη διαδικασία συμφιλίωσης που παραμένει ζητούμενη στα Βαλκάνια.