«Καίνε» τον προϋπολογισμό των ελληνικών νοικοκυριών τα τρόφιμα | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Την ώρα που η συζήτηση για τον πληθωρισμό στην Ελλάδα επικεντρώνεται στα καύσιμα και τη στέγαση, μια πιο αθόρυβη αλλά εξίσου πιεστική πίεση συνθλίβει τον οικογενειακό προϋπολογισμό: τα τρόφιμα. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η «ΕφΣυν», τα είδη διατροφής αναδείχθηκαν «πρωταθλητές» στις δαπάνες των ελληνικών νοικοκυριών την τελευταία διετία, με τους αναλυτές να προειδοποιούν για νέο κύκλο ανατιμήσεων το επόμενο διάστημα.

Η εικόνα δεν είναι συγκυριακή. Από το 2022 και μετά, το ράφι του σούπερ μάρκετ μετατράπηκε σε βαρόμετρο της ακρίβειας. Οι τιμές σε βασικά αγαθά —γαλακτοκομικά, κρέας, ελαιόλαδο, αλεύρι, ζυμαρικά— κατέγραψαν σωρευτικές αυξήσεις που σε ορισμένες κατηγορίες ξεπέρασαν τον γενικό δείκτη τιμών καταναλωτή. Το αποτέλεσμα είναι ένα φαινόμενο που οι οικονομολόγοι αποκαλούν «συμπίεση του καλαθιού»: οι καταναλωτές δεν αγοράζουν λιγότερα επειδή δεν θέλουν, αλλά επειδή δεν μπορούν. Μειώνουν ποσότητες, στρέφονται σε φθηνότερες μάρκες, κόβουν τα «περιττά» και αφήνουν στην άκρη προϊόντα που κάποτε ήταν αυτονόητα.

Πίσω από την πίεση κρύβονται πολλαπλοί μηχανισμοί. Αφενός, οι διεθνείς τιμές πρώτων υλών και ενέργειας, που μετακυλίονται στο τελικό προϊόν με χρονική υστέρηση. Αφετέρου, οι εγχώριες δομικές αδυναμίες: μικρή παραγωγική βάση, εξάρτηση από εισαγωγές, κατακερματισμένη εφοδιαστική αλυσίδα και ολιγοπωλιακές δομές σε ορισμένους κλάδους λιανικής. Σε αυτό προστίθεται και το φαινόμενο της «πληθωριστικής επιμονής» — δηλαδή η τάση των τιμών να μην υποχωρούν όταν οι συνθήκες που τις εκτόξευσαν αρχίζουν να υποχωρούν.

Η ανησυχία για νέες ανατιμήσεις δεν είναι θεωρητική. Οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι κλιματικές διαταραχές που πλήττουν τις σοδειές και η αστάθεια στις αγορές ενέργειας συντηρούν την αβεβαιότητα. Για τα ελληνικά νοικοκυριά, που ήδη αφιερώνουν μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους στη διατροφή σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αυτό σημαίνει περαιτέρω περιορισμό της αγοραστικής τους δύναμης και ενίσχυση της διατροφικής ανασφάλειας.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Τα τρόφιμα κατέγραψαν τις μεγαλύτερες αυξήσεις δαπανών για τα ελληνικά νοικοκυριά την τελευταία διετία, ξεπερνώντας άλλες κατηγορίες βασικών εξόδων.
• Οι ανατιμήσεις δεν αφορούν μόνο τα επώνυμα προϊόντα, αλλά διαχέονται και στα φθηνότερα ιδιωτικής ετικέτας, περιορίζοντας τις δυνατότητες υποκατάστασης.
• Οι προβλέψεις για τους επόμενους μήνες δείχνουν διατήρηση της πίεσης, με κίνδυνο νέων αυξήσεων σε βασικά είδη διατροφής.

Γιατί έχει σημασία: Η ακρίβεια στα τρόφιμα δεν είναι απλώς ένα οικονομικό μέγεθος. Είναι δείκτης κοινωνικής συνοχής. Όταν το καθημερινό γεύμα γίνεται αντικείμενο διαπραγμάτευσης, η ποιότητα ζωής υποβαθμίζεται, οι ανισότητες βαθαίνουν και η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς δοκιμάζεται. Η διαχείριση του φαινομένου απαιτεί περισσότερα από έκτακτα μέτρα στήριξης: χρειάζεται στρατηγική για την εγχώρια παραγωγή, διαφάνεια στις τιμές και ενίσχυση του ανταγωνισμού στην αγορά τροφίμων. Διαφορετικά, ο «πρωταθλητισμός» στις δαπάνες θα συνεχιστεί — με τους καταναλωτές στην κερκίδα, όχι στο βάθρο.