Παιδεία που δίνει Μορφή | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Τα αποτελέσματα της PISA 2025 για την Ελλάδα επιδέχονται πολλές αναγνώσεις, με την πιο ανησυχητική να κρύβεται πίσω από τους αριθμούς: η παιδεία δεν είναι απλώς ένας δείκτης επίδοσης, αλλά ο καθρέφτης της ικανότητας μιας χώρας να δίνει μορφή στο μέλλον της.

Η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ερώτημα που ξεπερνά τα στατιστικά: τι σημαίνει άραγε «καλή» εκπαίδευση σε μια εποχή ρευστότητας; Η Ελλάδα εμφανίζεται εγκλωβισμένη ανάμεσα σε δύο αφηγήσεις. Η πρώτη, η πιο αισιόδοξη, επισημαίνει σταθεροποίηση ή και μικρή βελτίωση σε επιμέρους τομείς, όπως η φυσική και τα μαθηματικά. Η δεύτερη, πιο δυσοίωνη, εστιάζει στο χάσμα μεταξύ των μαθητών υψηλού και χαμηλού κοινωνικοοικονομικού υποβάθρου, το οποίο παραμένει από τα μεγαλύτερα στον ανεπτυγμένο κόσμο. Πίσω από τους μέσους όρους κρύβεται μια σχολική πραγματικότητα όπου η τύχη της γέννησης εξακολουθεί να προβλέπει σε μεγάλο βαθμό την πορεία της μάθησης. Παράλληλα, η ψηφιακή μετάβαση, η οποία επιταχύνθηκε μετά την πανδημία, δεν απέδωσε τα αναμενόμενα: η πρόσβαση σε τεχνολογία αυξήθηκε, αλλά η παιδαγωγική αξιοποίησή της παραμένει άνιση και συχνά αποσπασματική. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι μια επιμέρους επίδοση. Είναι η αδυναμία του συστήματος να μετατρέψει τη γνώση σε κριτική σκέψη και αυτονομία, δεξιότητες που η PISA μετρά όλο και πιο συστηματικά. Οι Έλληνες μαθητές φαίνεται να τα καταφέρνουν καλύτερα στην αναπαραγωγή πληροφορίας παρά στην αξιολόγηση και σύνθεσή της — ένα σημάδι ότι το σχολείο παραμένει προσανατολισμένο στις εξετάσεις και όχι στη διαμόρφωση πολιτών.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Ελλάδα καταγράφει σχετική στασιμότητα στις βασικές δεξιότητες, με τις επιδόσεις στα μαθηματικά και τη φυσική να μην μεταφράζονται σε ανάλογη πρόοδο στην κριτική σκέψη.
• Το κοινωνικοοικονομικό χάσμα στις επιδόσεις παραμένει από τα μεγαλύτερα στις χώρες του ΟΟΣΑ, με τους μαθητές από μειονεκτικά περιβάλλοντα να υστερούν σημαντικά.
• Η ψηφιακή εκπαίδευση αυξήθηκε ποσοτικά, αλλά η ποιοτική της ενσωμάτωση στη διδασκαλία παραμένει άνιση και εξαρτάται από την επάρκεια των εκπαιδευτικών.

Γιατί έχει σημασία: Η PISA δεν είναι ένας διαγωνισμός μεταξύ κρατών. Είναι ένα καθρέφτισμα της ικανότητας μιας κοινωνίας να αναπαράγει γνώση, δικαιοσύνη και προοπτική. Αν η Ελλάδα θέλει πραγματικά μια παιδεία που «δίνει μορφή», οφείλει να δει πέρα από τους αριθμούς: να επενδύσει στη μείωση των ανισοτήτων, στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και σε ένα σχολείο που μαθαίνει τους μαθητές να σκέφτονται, όχι απλώς να απαντούν. Διαφορετικά, η επόμενη έκθεση θα βρει τη χώρα στο ίδιο σημείο, με μια ακόμη πιο βαριά σκιά πάνω από το μέλλον της.