Η πίεση της Γαλλίας για τον Ρώσο ολιγάρχη Αλίσερ Ουσμάνοφ φέρνει διπλωματική θύελλα στην Ευρώπη

Lead: Μια εβδομάδα περιθώριο έχει η Γαλλία για να μεταπείσει τους Ευρωπαίους εταίρους της σχετικά με την αμφιλεγόμενη πρωτοβουλία της να εξαιρεθεί ο Ρωσο-ουζμπέκος δισεκατομμυριούχος Αλίσερ Ουσμάνοφ από το καθεστώς κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κίνηση του Παρισιού, που αποκαλύφθηκε μέσω διαρροών στις Βρυξέλλες, έχει προκαλέσει διπλωματική θύελλα, καθώς αρκετά κράτη-μέλη αντιδρούν έντονα, βλέποντας πίσω από την πρόταση οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα που δεν συνάδουν με τη μέχρι σήμερα ενιαία στάση της ΕΕ απέναντι στη Μόσχα.

Ο Ουσμάνοφ, με περιουσία που ξεπερνά τα 14 δισεκατομμύρια δολάρια και συμμετοχές σε εταιρείες τηλεπικοινωνιών, μεταλλείων και τεχνολογίας, βρίσκεται στο στόχαστρο των κυρώσεων από το 2022, με το επιχείρημα ότι διατηρεί στενούς δεσμούς με το Κρεμλίνο. Ωστόσο, το Παρίσι φέρεται να επικαλείται νομικά κενά και ανθρωπιστικούς λόγους, υποστηρίζοντας ότι ο Ουσμάνοφ έχει αποστασιοποιηθεί από τη ρωσική πολιτική ηγεσία και ότι η παραμονή του στη λίστα πλήττει άδικα γαλλικά οικονομικά συμφέροντα, καθώς επενδύσεις του σε γαλλικές εταιρείες τεχνολογίας βρίσκονται σε εκκρεμότητα. Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η ΕΕ επιχειρεί να εμφανιστεί ενωμένη απέναντι στη Ρωσία, ενόψει και των συζητήσεων για νέο πακέτο κυρώσεων.

Η αντίδραση των υπολοίπων κρατών-μελών ήταν άμεση. Η Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής έχουν ήδη εκφράσει την κάθετη αντίθεσή τους, κάνοντας λόγο για υπονόμευση της αξιοπιστίας του καθεστώτος κυρώσεων και για επικίνδυνο προηγούμενο. Ακόμη και η Γερμανία, παραδοσιακά προσεκτική, φέρεται να ζητά διευκρινίσεις, ενώ οι Βρυξέλλες τηρούν στάση αναμονής, τονίζοντας ότι οποιαδήποτε αλλαγή απαιτεί ομοφωνία. Το παρασκήνιο είναι έντονο: διπλωματικές πηγές κάνουν λόγο για ασφυκτικές πιέσεις από το Μέγαρο των Ηλυσίων προς μικρότερες χώρες, με αντάλλαγμα αντισταθμίσματα σε άλλα ζητήματα, όπως ενεργειακές συμφωνίες και μεταναστευτικό.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Γαλλία έχει προθεσμία μίας εβδομάδας να συγκεντρώσει την απαιτούμενη ομοφωνία για την άρση των κυρώσεων κατά του Ουσμάνοφ, με το Παρίσι να ασκεί εντατικές διπλωματικές πιέσεις.
• Ο Ουσμάνοφ, ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους της Ρωσίας, έχει επενδύσεις σε γαλλικές εταιρείες τεχνολογίας και τηλεπικοινωνιών, γεγονός που συνδέεται με τα γαλλικά οικονομικά συμφέροντα.
• Η πρόταση έχει προκαλέσει ρήγμα στην ενότητα της ΕΕ, με την Πολωνία και τις χώρες της Βαλτικής να απειλούν ακόμη και με προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εάν η πρωτοβουλία προχωρήσει.

Γιατί έχει σημασία: Η υπόθεση Ουσμάνοφ δεν είναι απλώς μια ακόμη διαμάχη για κυρώσεις. Αποτελεί τεστ αντοχής για την ενότητα της Ευρώπης απέναντι στη Ρωσία και για την ικανότητά της να αντιστέκεται σε εθνικά συμφέροντα που υπονομεύουν την κοινή στρατηγική. Εάν η Γαλλία πετύχει την εξαίρεση, ανοίγει ο δρόμος για μια σειρά ανάλογων αιτημάτων από άλλα κράτη-μέλη, αποδυναμώνοντας συνολικά το καθεστώς κυρώσεων. Εάν αποτύχει, το Παρίσι θα έχει υποστεί σπάνια διπλωματική ήττα εντός της Ένωσης. Σε κάθε περίπτωση, η έκβαση θα καθορίσει την αξιοπιστία της ΕΕ ως γεωπολιτικού παράγοντα στη μεταπολεμική Ευρώπη.