NYT: Όργιο κατασπατάλησης και κακοδιαχείρισης στις αμυντικές προμήθειες της Ουκρανίας, 1,2 δισ. δολάρια έκαναν φτερά το 2024

Lead: Μια νέα, αποκαλυπτική έρευνα των New York Times φέρνει στο φως ένα εκτεταμένο κύκλωμα κακοδιαχείρισης και διαφθοράς στον αμυντικό τομέα της Ουκρανίας, με ποσά που προκαλούν σοκ. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το 2024 περίπου 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια από τα κονδύλια για την άμυνα εξαφανίστηκαν ή σπαταλήθηκαν, ενώ το πιο ανησυχητικό εύρημα είναι ότι επιχειρήσεις με βεβαρημένο παρελθόν – εκκρεμείς έρευνες για διαφθορά, αποτυχημένα συμβόλαια ή ακόμα και συλλήψεις στελεχών τους – συνέχιζαν να λαμβάνουν νέες κρατικές παραγγελίες.

Η έρευνα των NYT αποτυπώνει ένα σύστημα όπου η βιασύνη για τον ανεφοδιασμό του στρατού, εν μέσω πολέμου, λειτούργησε ως άλλοθι για την καταστρατήγηση βασικών κανόνων διαφάνειας. Το ουκρανικό υπουργείο Άμυνας, υπό την πίεση των μετώπων, φαίνεται να παρέκαμψε συστηματικά τους ελέγχους, αναθέτοντας συμβόλαια σε εταιρείες που δεν πληρούσαν τα κριτήρια αξιοπιστίας. Οι αποκαλύψεις έρχονται σε μια κρίσιμη συγκυρία, όπου η διεθνής βοήθεια προς το Κίεβο εξαρτάται όλο και περισσότερο από την αποτελεσματική και διάφανη διαχείριση των πόρων.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση εταιρειών που είχαν ήδη αποτύχει να παραδώσουν εγκαίρως πυρομαχικά ή οχήματα, αλλά παρόλα αυτά κέρδιζαν νέους διαγωνισμούς για στρατηγικής σημασίας εξοπλισμό. Οι συντάκτες της έρευνας εντόπισαν δεκάδες παραδείγματα όπου οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου δεν προχώρησαν σε διαγραφή ή αποκλεισμό των «στιγματισμένων» προμηθευτών, επιτρέποντάς τους να συνεχίσουν να αντλούν δημόσιο χρήμα. Η έλλειψη ψηφιακού μητρώου με ενιαία εικόνα των συμβάσεων και των κυρώσεων φαίνεται να είναι ένα από τα κεντρικά προβλήματα που επέτρεψαν αυτή την κατάσταση.

Η ουκρανική κυβέρνηση, από την πλευρά της, επιχειρεί να περιορίσει τη ζημιά, προβάλλοντας τις μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη ξεκινήσει από το 2023, με την ψηφιοποίηση των προμηθειών μέσω της πλατφόρμας ProZorro. Ωστόσο, οι επικριτές επισημαίνουν ότι οι αλλαγές αυτές είναι επιφανειακές και δεν έχουν αγγίξει τον πυρήνα της διαπλοκής μεταξύ ορισμένων αξιωματούχων του υπουργείου και επιχειρηματικών συμφερόντων. Η υπόθεση αυτή απειλεί να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των δυτικών συμμάχων, που παρακολουθούν στενά πώς δαπανώνται τα δισεκατομμύρια της βοήθειας.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ποσό-ρεκόρ 1,2 δισ. δολαρίων χάθηκε ή διατέθηκε σε αναποτελεσματικές συμβάσεις μέσα σε ένα μόνο έτος, εν μέσω πολέμου.
• Εταιρείες με ενεργές ποινικές έρευνες ή αποτυχημένες παραδόσεις εξακολουθούσαν να κερδίζουν διαγωνισμούς του υπουργείου Άμυνας, γεγονός που υποδηλώνει συστημικό πρόβλημα στους ελέγχους.
• Η έλλειψη διαφάνειας θέτει σε κίνδυνο την αξιοπιστία της Ουκρανίας απέναντι στους διεθνείς δανειστές και εταίρους της, οι οποίοι ζητούν πλέον λογοδοσία.

Γιατί έχει σημασία: Η διαφθορά στην άμυνα δεν είναι απλώς ένα εσωτερικό ουκρανικό ζήτημα. Είναι ένα ζήτημα που καθορίζει την ίδια την ικανότητα της χώρας να αμυνθεί. Κάθε δολάριο που χάνεται σε εικονικές εταιρείες ή υπερτιμημένα συμβόλαια είναι ένα βλήμα που δεν φτάνει ποτέ στο μέτωπο. Ταυτόχρονα, η αποκάλυψη αυτή δίνει επιχειρήματα σε όσους στη Δύση αμφισβητούν τη συνέχιση της βοήθειας, ενώ πλήττει το ηθικό των Ουκρανών πολιτών και στρατιωτών. Η διαφάνεια στη διαχείριση των αμυντικών πόρων δεν αποτελεί πλέον πολυτέλεια, αλλά προϋπόθεση επιβίωσης για το ουκρανικό κράτος και για τη διεθνή υποστήριξή του.