Όταν το Δημόσιο εκδικείται τον πολίτη | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Μια υπόθεση που ο ίδιος ο συντάκτης χαρακτηρίζει «απολύτως ακριβή και αληθή» έρχεται να φωτίσει μια διαχρονική παθογένεια του ελληνικού κράτους: την τάση της διοίκησης να αντιμετωπίζει τον πολίτη όχι ως αποδέκτη υπηρεσιών, αλλά ως αντιπαλο. Όταν η γραφειοκρατία μετατρέπεται σε μέσο πίεσης και η αδιαφάνεια σε εργαλείο, η σχέση κράτους-πολίτη παύει να είναι σχέση εμπιστοσύνης και γίνεται σχέση ισχύος.

Το δημοσίευμα του Πρώτου Θέματος, με αφορμή την προσωπική μαρτυρία, θέτει επί τάπητος ένα ζήτημα που υπερβαίνει τη μεμονωμένη περίπτωση. Η λειτουργία του Δημοσίου στην Ελλάδα συχνά διέπεται από λογικές που δεν εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον αλλά τη διαιώνιση της ίδιας της διοικητικής μηχανής. Ο πολίτης που διεκδικεί το αυτονόητο — μια έγκαιρη απάντηση, μια δίκαιη κρίση, μια υπηρεσία χωρίς ταλαιπωρία — βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα σύστημα που αντιστέκεται στην αλλαγή και συχνά τιμωρεί όσους τολμούν να το αμφισβητήσουν.

Η έννοια της «εκδίκησης» εδώ δεν είναι μεταφορική. Εκδηλώνεται μέσα από καθυστερήσεις που λειτουργούν ως άτυπες κυρώσεις, μέσα από ατελείωτες διαδικασίες που εξαντλούν τον πολίτη, μέσα από την επίκληση τυπικών διατάξεων για να καλυφθεί η ουσία της αδικίας. Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο, αλλά παραμένει υποτιμημένο στη δημόσια συζήτηση, επειδή δύσκολα αποδεικνύεται και ακόμη δυσκολότερα αποδίδεται ευθύνη.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η υπόθεση παρουσιάζεται ως πραγματική και επαληθεύσιμη, γεγονός που της προσδίδει αυξημένη βαρύτητα έναντι γενικών καταγγελιών.
• Το φαινόμενο της διοικητικής αντεκδίκησης δεν περιορίζεται σε έναν φορέα ή μια υπηρεσία, αλλά αποτελεί συστημικό χαρακτηριστικό.
• Η έλλειψη λογοδοσίας και αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων επιτρέπει τη διαιώνιση τέτοιων πρακτικών.

Γιατί έχει σημασία: Όσο η διοίκηση λειτουργεί τιμωρητικά απέναντι στον πολίτη, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς θα φθίνει και η συμμετοχή στα κοινά θα συρρικνώνεται. Η υπόθεση αυτή δεν αφορά έναν άνθρωπο· αφορά όλους όσοι μπορεί αύριο να βρεθούν στη θέση του. Η απάντηση δεν μπορεί να είναι η σιωπή, αλλά η θεσμική θωράκιση του πολίτη απέναντι σε κάθε μορφή αυθαιρεσίας.