Τι σημαίνει η ενεργοποίηση της Συμμαχίας της Μέκκας – 1,4 εκατ. στρατιώτες, 3.400 αεροσκάφη και 6.000 άρματα μάχης

Lead: Η ενεργοποίηση της λεγόμενης «Συμμαχίας της Μέκκας» – ενός στρατιωτικού σχήματος υπό τη Σαουδική Αραβία με τη συμμετοχή Τουρκίας και Πακιστάν – φέρνει στο προσκήνιο έναν συνασπισμό που δηλώνει δύναμη 1,4 εκατομμυρίων στρατιωτών, 3.400 αεροσκαφών και 6.000 αρμάτων μάχης. Πρόκειται για αριθμούς που, αν επιβεβαιωθούν επιχειρησιακά, μεταβάλλουν τις ισορροπίες ασφαλείας σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής.

Το σχήμα δεν είναι καινούργιο. Είχε ανακοινωθεί το 2015 ως «Ισλαμική Στρατιωτική Συμμαχία κατά της Τρομοκρατίας», με έδρα το Ριάντ, αλλά επί χρόνια παρέμενε σε λανθάνουσα κατάσταση. Η σημερινή ενεργοποίησή του συμπίπτει με τρεις εξελίξεις: την αμερικανική στρατηγική αποδέσμευση από την περιοχή, την αναζήτηση αυτόνομων περιφερειακών αμυντικών δομών και την ανάγκη του Ριάντ να θωρακίσει τα νότια σύνορά του απέναντι στους Χούθι της Υεμένης. Η Τουρκία βλέπει στη συμμετοχή της έναν μοχλό επιρροής στον σουνιτικό κόσμο και ταυτόχρονα ένα αντιστάθμισμα στις δικές της ανησυχίες για το κουρδικό ζήτημα. Το Πακιστάν, με τον πυρηνικό του παράγοντα και τον μεγάλο στρατό του, προσθέτει βάρος στην εξίσωση – αν και παραμένει ερωτηματικό κατά πόσο θα δεσμεύσει δυνάμεις μακριά από τα σύνορα με την Ινδία.

Στην πράξη, οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί αλλά χρειάζονται προσοχή. Σε συνασπισμούς αυτού του τύπου, η «διαθέσιμη» δύναμη δεν ταυτίζεται με την «αναπτύξιμη». Οι επιχειρησιακές δομές, η διαλειτουργικότητα, η κοινή διοίκηση και η πολιτική βούληση των κρατών-μελών καθορίζουν αν το σχήμα θα λειτουργήσει ως πραγματική συμμαχία ή ως διακηρυκτικό εργαλείο. Παράλληλα, η συμμετοχή της Τουρκίας – μέλους του ΝΑΤΟ – σε έναν συνασπισμό υπό σαουδαραβική ηγεσία δημιουργεί ερωτήματα για τον συντονισμό με τη Δύση.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η συμμαχία ανακοινώθηκε το 2015 αλλά ενεργοποιείται τώρα, εν μέσω περιφερειακής αναταραχής και αμερικανικής αποδέσμευσης.
• Οι δηλωμένες δυνάμεις (1,4 εκατ. στρατιώτες, 3.400 αεροσκάφη, 6.000 άρματα) αφορούν το σύνολο των ενόπλων δυνάμεων των μελών, όχι απαραίτητα δυνάμεις που θα αναπτυχθούν.
• Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν επιδιώκουν διαφορετικά οφέλη, γεγονός που μπορεί να περιορίσει τη συνοχή του εγχειρήματος.

Γιατί έχει σημασία: Αν η Συμμαχία της Μέκκας αποκτήσει πραγματική επιχειρησιακή υπόσταση, θα αποτελέσει τον πρώτο μεγάλο σουνιτικό αμυντικό πόλο χωρίς άμεση αμερικανική ηγεσία. Αυτό θα αναδιατάξει τις συμμαχίες στην περιοχή, θα επηρεάσει την ισορροπία απέναντι στο Ιράν και θα δοκιμάσει τη σχέση των μελών της με τη Δύση. Για την Ελλάδα και την Ανατολική Μεσόγειο, μια τέτοια εξέλιξη δεν είναι μακρινή: αλλάζει τους υπολογισμούς σε Αιγαίο, Κύπρο και ενεργειακές διαδρομές.