Κρίσιμες συνομιλίες ΗΠΑ - Ιράν στον ΟΗΕ: Οι όροι της Τεχεράνης για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και το μήνυμα Τραμπ για συμφωνία

Lead: Σε μια διπλωματική κίνηση υψηλού ρίσκου, οι αντιπροσωπείες των ΗΠΑ και του Ιράν βρέθηκαν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, επιχειρώντας να γεφυρώσουν το χάσμα που έχει φέρει τη Μέση Ανατολή στο χείλος μιας ευρύτερης σύρραξης. Αντικείμενο των συνομιλιών δεν ήταν άλλο από το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ — του πιο κρίσιμου ενεργειακού διαύλου παγκοσμίως — με την Τεχεράνη να θέτει σαφείς και σκληρούς όρους, και τον Ντόναλντ Τραμπ να αφήνει ανοιχτό το παράθυρο για μια συμφωνία, χαρακτηρίζοντας τη συνάντηση «πολύ καλή».

Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το Πρώτο Θέμα, η ιρανική πλευρά προβάλλει τρεις αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις: την άρση του ναυτικού αποκλεισμού που έχει επιβληθεί στην περιοχή, την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων της στο εξωτερικό και τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Πρόκειται για ένα πακέτο απαιτήσεων που αγγίζει τον πυρήνα της αμερικανικής στρατηγικής πίεσης κατά της Τεχεράνης τα τελευταία χρόνια. Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου, αποτελεί διαχρονικά το ισχυρότερο διαπραγματευτικό χαρτί της Τεχεράνης. Οποιαδήποτε συμφωνία που θα διασφάλιζε την ελεύθερη ναυσιπλοΐα θα είχε άμεσο αντίκτυπο στις τιμές της ενέργειας και στην παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.

Η αμερικανική πλευρά, από την άλλη, εμφανίζεται επιφυλακτικά αισιόδοξη. Ο χαρακτηρισμός «πολύ καλή» από τον Αμερικανό πρόεδρο δεν συνιστά δέσμευση, αλλά σίγουρα σηματοδοτεί μια στροφή από τη ρητορική της μέγιστης πίεσης προς μια λογική διαπραγμάτευσης. Αναλυτές εκτιμούν ότι η Ουάσιγκτον ενδέχεται να ανταλλάξει μερική χαλάρωση των κυρώσεων με εγγυήσεις για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, χωρίς ωστόσο να υποχωρήσει σε θέματα που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Το ερώτημα παραμένει κατά πόσον η Τεχεράνη είναι διατεθειμένη να εφαρμόσει τους όρους της χωρίς ταυτόχρονες παραχωρήσεις στο πυρηνικό ζήτημα.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Τεχεράνη ζητά άρση του ναυτικού αποκλεισμού, αποδέσμευση κεφαλαίων και τερματισμό των εχθροπραξιών ως προϋποθέσεις για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
• Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη συνάντηση «πολύ καλή», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συμφωνίας χωρίς να δεσμευτεί σε συγκεκριμένες παραχωρήσεις.
• Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τον κρισιμότερο ενεργειακό δίαυλο παγκοσμίως, με το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου να διέρχεται από αυτά.

Γιατί έχει σημασία: Η έκβαση των συνομιλιών δεν αφορά μόνο τις δύο χώρες. Μια συμφωνία θα μπορούσε να αποκλιμακώσει τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή και να σταθεροποιήσει τις αγορές ενέργειας. Μια αποτυχία, αντίθετα, θα ενίσχυε τον κίνδυνο στρατιωτικής κλιμάκωσης σε μια περιοχή που ήδη βράζει. Οι επόμενες ημέρες θα δείξουν αν η διπλωματία υπερισχύσει της αντιπαράθεσης.