Βίσση: Γιατί ο Καρβέλας δεν μπορεί να της απαγορεύσει να λέει τραγούδια του – Η απάντηση Δημητρακόπουλου

Lead: Η δημόσια αντιπαράθεση γύρω από το δικαίωμα της Άννας Βίσσης να ερμηνεύει τραγούδια του Νίκου Καρβέλα απέκτησε νέα διάσταση μετά τη δήλωση του δικηγόρου Μιχάλη Δημητρακόπουλου, ο οποίος υποστήριξε ότι ο συνθέτης δεν μπορεί να της απαγορεύσει να τα λέει. Το ζήτημα, πέρα από το προσωπικό του χαρακτήρα, αγγίζει ένα ευρύτερο νομικό και καλλιτεχνικό πλαίσιο που αφορά τα πνευματικά δικαιώματα, τις συμβάσεις και την ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης.

Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, ο κ. Δημητρακόπουλος επισήμανε πως η άδεια για δημόσια εκτέλεση μουσικών έργων δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη βούληση του δημιουργού, αλλά διέπεται από συγκεκριμένες νομικές διατάξεις και συλλογικές συμβάσεις. Στην πράξη, τα δικαιώματα των δημιουργών προστατεύονται μέσω οργανισμών συλλογικής διαχείρισης, όπως η ΑΕΠΙ και πλέον η ΕΔΕΜ, οι οποίοι χορηγούν άδειες σε χώρους και καλλιτέχνες έναντι αμοιβής. Αυτό σημαίνει ότι ένας ερμηνευτής μπορεί να ερμηνεύσει ένα τραγούδι σε ζωντανή εμφάνιση, εφόσον καταβληθούν τα σχετικά δικαιώματα, χωρίς να απαιτείται προσωπική έγκριση του δημιουργού για κάθε επιμέρους εκτέλεση.

Η περίπτωση Βίσση – Καρβέλα, ωστόσο, έχει και μια πρόσθετη παράμετρο: την ύπαρξη ή μη ειδικής συμφωνίας μεταξύ τους, η οποία θα μπορούσε να περιορίζει το δικαίωμα χρήσης του ρεπερτορίου. Εάν υπάρχει ρήτρα που απαγορεύει ρητά την ερμηνεία συγκεκριμένων έργων, τότε το ζήτημα μεταφέρεται στο πεδίο των συμβατικών υποχρεώσεων και όχι του πνευματικού δικαιώματος αυτού καθαυτού. Ο κ. Δημητρακόπουλος φαίνεται να εστιάζει στην απουσία τέτοιας δεσμευτικής ρήτρας, γεγονός που ενισχύει τη θέση της τραγουδίστριας.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Τα πνευματικά δικαιώματα των τραγουδιών ανήκουν στον δημιουργό, αλλά η δημόσια εκτέλεση ρυθμίζεται μέσω οργανισμών συλλογικής διαχείρισης και όχι μόνο με ατομική άδεια.
• Η ύπαρξη ή μη ειδικής σύμβασης μεταξύ Βίσση και Καρβέλα καθορίζει αν υπάρχει συμβατικός περιορισμός πέραν του νόμου.
• Η υπόθεση αναδεικνύει τη σύγκρουση ανάμεσα στα δικαιώματα του δημιουργού και στην καλλιτεχνική ελευθερία του ερμηνευτή, ένα ζήτημα που απασχολεί συχνά τη μουσική βιομηχανία.

Γιατί έχει σημασία: Πέρα από το προσωπικό επίπεδο, η συγκεκριμένη διαμάχη θέτει επί τάπητος ένα μείζον ζήτημα για τον χώρο του θεάματος: ποιος έχει τον τελευταίο λόγο για το αν και πώς θα ακούγεται ένα τραγούδι στη σκηνή. Η απάντηση δεν είναι μονοδιάστατη, καθώς εξαρτάται από τον συνδυασμό νομοθεσίας, συμβάσεων και πρακτικών της αγοράς. Η θέση Δημητρακόπουλου υπενθυμίζει ότι ο νόμος συχνά προστατεύει την ερμηνεία ως αυτόνομη καλλιτεχνική πράξη, αρκεί να τηρούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες. Το αν η υπόθεση θα φτάσει στα δικαστήρια ή θα λήξει άτυπα, μένει να φανεί, αλλά η συζήτηση που άνοιξε είναι ήδη χρήσιμη για όλους όσους δραστηριοποιούνται στη μουσική σκηνή.