Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν σε Σταυροδρόμι: Γιατί η Εκκαθάριση του Εδάφους είναι το Κλειδί για μια Διαρκή Ειρήνη

Lead: Η συμφωνία που μονογράφηκε πριν από περίπου ένα χρόνο στην Ουάσιγκτον μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν άνοιξε ένα παράθυρο ευκαιρίας για τον Νότιο Καύκασο, όμως η διάρκεια της ειρήνης εξαρτάται πλέον από ένα ζήτημα που παραμένει άλυτο: την εκκαθάριση του εδάφους από νάρκες και εκρηκτικά κατάλοιπα πολέμου. Σύμφωνα με ανάλυση του Πρέσβη Ελτσίν Αμιρμπάγιοφ, Εκπροσώπου του Προέδρου του Αζερμπαϊτζάν για Ειδικές Αποστολές, η αποναρκοθέτηση δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια αλλά προϋπόθεση για κάθε επόμενο βήμα.

Το επιχείρημα είναι απλό στην ουσία του: χωρίς ασφαλή εδάφη δεν υπάρχει επιστροφή εκτοπισμένων, δεν υπάρχει ανασυγκρότηση υποδομών, δεν υπάρχει οικονομική δραστηριότητα και, συνεπώς, δεν υπάρχει βιώσιμη ειρήνη. Τα ναρκοπέδια λειτουργούν ως φυσικός φραγμός στην εφαρμογή οποιασδήποτε συμφωνίας, ενώ ταυτόχρονα τροφοδοτούν την καχυποψία μεταξύ των δύο πλευρών. Ο Αμιρμπάγιοφ υποστηρίζει ότι η εκκαθάριση πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ανθρωπιστική και τεχνική προτεραιότητα, πέρα από πολιτικές διαπραγματεύσεις. Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερο βάρος, καθώς το Αζερμπαϊτζάν έχει ανακηρύξει τα απελευθερωμένα εδάφη ως ζώνη μαζικής επιστροφής πληθυσμού, γεγονός που καθιστά την ασφάλεια του εδάφους άμεσα συνδεδεμένη με την κοινωνική σταθερότητα. Παράλληλα, η Αρμενία έχει και αυτή συμφέρον από μια οριοθετημένη και ασφαλή συνοριακή ζώνη, καθώς τα ατυχήματα με νάρκες πλήττουν και τις δύο κοινωνίες. Η διεθνής κοινότητα, και ιδίως η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες, έχουν δείξει διάθεση να στηρίξουν προγράμματα αποναρκοθέτησης, όμως η χρηματοδότηση παραμένει υποπολλαπλάσια των αναγκών. Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο η πολιτική βούληση θα μεταφραστεί σε πράξη πριν η ευκαιρία της Ουάσιγκτον χαθεί.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η εκκαθάριση ναρκών και εκρηκτικών καταλοίπων αποτελεί τεχνική προϋπόθεση για την επιστροφή εκτοπισμένων και την ανασυγκρότηση περιοχών.
• Χωρίς ασφαλή εδάφη, οι συμφωνίες ειρήνης κινδυνεύουν να μείνουν στα χαρτιά, ενισχύοντας την καχυποψία μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν.
• Η διεθνής χρηματοδότηση για αποναρκοθέτηση υπολείπεται των αναγκών, παρά τη στήριξη ΕΕ και ΗΠΑ στη διαδικασία εξομάλυνσης.

Γιατί έχει σημασία: Η ειρήνη στον Νότιο Καύκασο δεν κρίνεται μόνο στις διαπραγματευτικές αίθουσες αλλά και στο έδαφος. Όσο τα ναρκοπέδια παραμένουν ενεργά, κάθε βήμα προς την κανονικότητα ακυρώνεται στην πράξη. Η εκκαθάριση του εδάφους δεν είναι το σύμβολο της ειρήνης — είναι η ίδια η υποδομή της.