Ερντογάν για ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ: Δεν είναι πλέον προτεραιότητά μας, αυτοί θα χάσουν, όχι εμείς

Lead: Με μια δήλωση που σηματοδοτεί στροφή στην τουρκική εξωτερική πολιτική, ο Ταγίπ Ερντογάν υποβάθμισε τη σημασία της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι η ένταξη στην ΕΕ «δεν είναι πλέον προτεραιότητά μας» και προειδοποιώντας ότι «αυτοί θα χάσουν, όχι εμείς». Ο Τούρκος πρόεδρος άφησε ανοιχτό παράθυρο διαλόγου, αλλά με όρους που δείχνουν αποστασιοποίηση από μια διαδικασία που μετρά πάνω από μισό αιώνα.

Η αναφορά στα «53 χρόνια αναμονής» δεν είναι απλή ρητορική. Η Τουρκία υπέβαλε αίτηση σύνδεσης με την τότε ΕΟΚ το 1959 και έγινε επίσημα υποψήφια το 1999, ενώ οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν το 2005. Έκτοτε, ελάχιστα κεφάλαια έχουν κλείσει, με τις σχέσεις να παγώνουν διαρκώς λόγω διαφωνιών για το Κυπριακό, τα ανθρώπινα δικαιώματα, το κράτος δικαίου και, πιο πρόσφατα, την εξωτερική πολιτική της Άγκυρας σε Ανατολική Μεσόγειο και Συρία. Η δήλωση Ερντογάν λειτουργεί διττά: αφενός ως εσωτερική επικοινωνιακή κίνηση ενόψει οικονομικών πιέσεων, αφετέρου ως διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στις Βρυξέλλες. Δεν κλείνει την πόρτα, αλλά αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού, θέτοντας το βάρος στην Ευρώπη να αποδείξει αν ενδιαφέρεται πραγματικά. Για την ΕΕ, η στάση αυτή διευκολύνει όσους αντιτίθενται στην τουρκική ένταξη, αλλά δημιουργεί νέα ερωτήματα για τη στρατηγική σχέση των δύο πλευρών σε άμυνα, ενέργεια και μετανάστευση.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία δεν κλείνει την πόρτα στην ΕΕ, αλλά περιμένει εδώ και 53 χρόνια χωρίς αποτέλεσμα.
• Η δήλωση έρχεται σε περίοδο οικονομικών πιέσεων και αναζήτησης εναλλακτικών συμμαχιών από την Άγκυρα.
• Η ενταξιακή διαδικασία παραμένει ουσιαστικά παγωμένη, με την ΕΕ να μην έχει ανοίξει νέα κεφάλαια εδώ και χρόνια.

Γιατί έχει σημασία: Η απομάκρυνση της Τουρκίας από τον ευρωπαϊκό στόχο δεν είναι απλώς συμβολική. Αναδιαμορφώνει τις ισορροπίες σε ΝΑΤΟ, Ανατολική Μεσόγειο και Μέση Ανατολή, ενώ αφήνει την ΕΕ χωρίς σαφές πλαίσιο δέσμευσης απέναντι σε μια χώρα-κλειδί. Αν η Άγκυρα στραφεί συστηματικά αλλού, η Ευρώπη θα κληθεί να διαχειριστεί τις συνέπειες — από την ενεργειακή ασφάλεια έως τη μεταναστευτική πίεση — χωρίς το βασικό της εργαλείο: την προοπτική ένταξης.