Γιατί βενζίνη και ντίζελ παραμένουν στα ύψη ενώ το Ορμούζ είναι ανοιχτό: Ο «αόρατοι» λόγοι της ακρίβειας

Lead: Παρά το γεγονός ότι το Στενό του Ορμούζ παραμένει ανοιχτό και η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου δεν έχει υποστεί διακοπή, οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ στην ελληνική αγορά εξακολουθούν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα. Η αποκλιμάκωση που ανέμεναν οι καταναλωτές δεν έχει έρθει, και οι λόγοι δεν βρίσκονται μόνο στα διυλιστήρια ή στις γεωπολιτικές εντάσεις. Κρύβονται σε μια σειρά από «αόρατους» παράγοντες που επηρεάζουν την τελική τιμή στο πρατήριο.

Καταρχάς, η τιμή του αργού πετρελαίου δεν μεταφράζεται αυτόματα σε τιμή αντλίας. Μεσολαβούν τα διυλιστήρια, τα περιθώρια κέρδους τους, οι φόροι και τα μεταφορικά κόστη. Το τελευταίο διάστημα, τα διυλιστήρια διατηρούν υψηλά περιθώρια διύλισης, εκμεταλλευόμενα την αστάθεια στις διεθνείς αγορές. Παράλληλα, το ισχυρό δολάριο έναντι του ευρώ καθιστά τις εισαγωγές ακριβότερες, ένας παράγοντας που συχνά υποτιμάται στην ελληνική συζήτηση. Ένας ακόμη «αόρατος» λόγος είναι η εμπορική πολιτική των πρατηρίων: πολλά από αυτά, ιδίως σε απομακρυσμένες περιοχές, λειτουργούν με χαμηλά περιθώρια και αναγκάζονται να μετακυλίουν κάθε αύξηση άμεσα, χωρίς να την απορροφούν όταν οι διεθνείς τιμές υποχωρούν. Προστίθεται ο ανταγωνισμός μεταξύ των εταιρειών εμπορίας, που συχνά οδηγεί σε «σκληρές» τιμές λιανικής, ενώ οι εκπτώσεις είναι περιορισμένες και αδιαφανείς. Τέλος, η ζήτηση για ντίζελ παραμένει αυξημένη λόγω μεταφορών και γεωργίας, πιέζοντας προς τα πάνω την τιμή του, ενώ η βενζίνη ακολουθεί με μικρή χρονική υστέρηση.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Τα περιθώρια διύλισης και τα ισχυρά δολάρια επηρεάζουν άμεσα την τελική τιμή, ανεξάρτητα από το άνοιγμα του Ορμούζ.
• Οι φόροι (ΕΦΚ και ΦΠΑ) αποτελούν σταθερό ποσοστό της τιμής, αλλά οι ανατιμήσεις στα καθαρά καύσιμα τους δίνουν μεγαλύτερη βάση.
• Η έλλειψη διαφάνειας στις εκπτώσεις των πρατηρίων εμποδίζει τον ανταγωνισμό και κρατά τις τιμές υψηλές.

Γιατί έχει σημασία: Η παραμονή των τιμών στα ύψη, ενώ οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι έχουν υποχωρήσει, δείχνει ότι η ελληνική αγορά καυσίμων δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά. Οι καταναλωτές πληρώνουν την αδιαφάνεια και τα υψηλά περιθώρια, την ώρα που η κυβέρνηση διστάζει να παρέμβει. Χωρίς ουσιαστικό έλεγχο στην εφοδιαστική αλυσίδα και στις πρακτικές των διυλιστηρίων, η ακρίβεια θα συνεχίσει να πιέζει τα νοικοκυριά, ανεξάρτητα από τις διεθνείς εξελίξεις.