«Μια γερασμένη Ευρώπη»: Υπάρχει λύση στο δημογραφικό; – Τι ισχύει, τι λένε οι ειδικοί | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Η Ευρώπη γερνάει με ρυθμούς που ξεπερνούν κάθε προηγούμενη πρόβλεψη, και το δημογραφικό έχει πάψει προ πολλού να είναι μια αφηρημένη στατιστική ανησυχία. Είναι πλέον ένα πρόβλημα που αγγίζει τα συστήματα υγείας, τις συντάξεις, την αγορά εργασίας και την ίδια τη δημοκρατική ισορροπία της ηπείρου. Το ερώτημα δεν είναι αν η Ευρώπη γερνάει, αλλά αν υπάρχει ρεαλιστική απάντηση – και κυρίως, αν τα κράτη είναι διατεθειμένα να τη δώσουν έγκαιρα.

Σύμφωνα με τα δημογραφικά στοιχεία της Eurostat, ο δείκτης γονιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει σταθερά κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης των 2,1 παιδιών ανά γυναίκα, ενώ το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται διαρκώς. Το αποτέλεσμα είναι μια διπλή πίεση: λιγότεροι νέοι που εισέρχονται στην αγορά εργασίας και περισσότεροι ηλικιωμένοι που χρειάζονται στήριξη. Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της τάσης, με ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά γεννήσεων και ένα από τα ταχύτερα γηράσκοντα πληθυσμούς στην Ένωση.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι λύσεις δεν μπορούν να είναι μονοδιάστατες. Η ενίσχυση της γονιμότητας απαιτεί πολιτικές που στηρίζουν έμπρακτα τις οικογένειες: προσιτή στέγη, ποιοτική και οικονομικά προσβάσιμη παιδική φροντίδα, ευέλικτες συνθήκες εργασίας και ουσιαστική ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Παράλληλα, η μεταναστευτική πολιτική καλείται να καλύψει μέρος του κενού, υπό την προϋπόθεση ότι συνοδεύεται από σχέδια ένταξης και όχι από αποσπασματικά μέτρα. Τρίτος πυλώνας είναι η παράταση του εργασιακού βίου, με κίνητρα και όχι καταναγκασμό, καθώς και η επένδυση στην αυτοματοποίηση και την παραγωγικότητα.

Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν το δημογραφικό ως ζήτημα διαχείρισης κρίσης και όχι ως μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική. Τα μέτρα που λαμβάνονται είναι συχνά αποσπασματικά, χωρίς σταθερή χρηματοδότηση και χωρίς ορίζοντα δεκαετιών. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι χωρίς διακομματική συναίνεση και συνέχεια στην πολιτική, κάθε προσπάθεια θα αποδυναμώνεται κάθε φορά που αλλάζει η κυβέρνηση.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο δείκτης γονιμότητας στην ΕΕ παραμένει κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης, με την Ελλάδα σε ιδιαίτερα δυσμενή θέση.
• Οι ειδικοί προτείνουν συνδυασμό πολιτικών: στήριξη οικογενειών, στοχευμένη μεταναστευτική πολιτική και παράταση του εργασιακού βίου.
• Κρίσιμος παράγοντας είναι η διακομματική συνέχεια, καθώς το δημογραφικό απαιτεί σχέδιο δεκαετιών και όχι αποσπασματικά μέτρα.

Γιατί έχει σημασία: Το δημογραφικό δεν είναι απλώς ένα στατιστικό μέγεθος· καθορίζει αν τα συστήματα υγείας και συνταξιοδότησης θα αντέξουν, αν η αγορά εργασίας θα έχει επαρκές ανθρώπινο δυναμικό και αν η Ευρώπη θα διατηρήσει την κοινωνική της συνοχή. Η απάντηση στο ερώτημα αν υπάρχει λύση είναι καταφατική, αλλά προϋποθέτει πολιτική βούληση, γενναίες επενδύσεις και εγκατάλειψη της λογικής του επόμενου εκλογικού κύκλου.