ΔΠΔ: Στο εδώλιο ο «Άγγελος του Θανάτου» – Ξεκινά η δίκη του πρώην διοικητή φυλακών της Λιβύης

Lead: Στο εδώλιο του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ) κάθεται από σήμερα ο Χαλίντ Μοχάμεντ Άλι Αλ Χίσρι, ο επονομαζόμενος «Άγγελος του Θανάτου», πρώην διοικητής φυλακών της Λιβύης, ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με 17 κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Η δίκη, που ξεκινά στη Χάγη, θεωρείται μία από τις σημαντικότερες υποθέσεις της τελευταίας δεκαετίας για το ΔΠΔ, καθώς αφορά φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του 2011 στη Λιβύη.

Ο Αλ Χίσρι, στέλεχος των δυνάμεων ασφαλείας του καθεστώτος Καντάφι, κατηγορείται ότι οργάνωσε και επέβλεψε συστηματικές δολοφονίες, βασανιστήρια, σεξουαλική βία και μαζικές εκτελέσεις κρατουμένων στη φυλακή Αμπού Σαλίμ και σε άλλα κέντρα κράτησης. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, οι πράξεις του εντάσσονταν σε ένα ευρύτερο σχέδιο καταστολής των αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων, με στόχο τον εκφοβισμό και την εξόντωση κάθε μορφής αντίστασης. Η υπόθεση βασίζεται σε μαρτυρίες επιζώντων, εγγράφων και δορυφορικών εικόνων, ενώ η υπεράσπιση υποστηρίζει ότι ο κατηγορούμενος ενεργούσε υπό διαταγές και δεν είχε αυτονομία στις αποφάσεις του.

Η δίκη αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για το ΔΠΔ, το οποίο έχει δεχθεί σφοδρή κριτική για την αργή απονομή δικαιοσύνης και την επιλεκτική εφαρμογή του διεθνούς ποινικού δικαίου. Παράλληλα, αναδεικνύει τις προκλήσεις της μεταβατικής δικαιοσύνης στη Λιβύη, όπου η ατιμωρησία παραμένει ο κανόνας για τα εγκλήματα του 2011. Η καταδίκη του Αλ Χίσρι θα μπορούσε να στείλει ένα ισχυρό μήνυμα ότι ακόμη και τα πιο ισχυρά στελέχη των καθεστώτων δεν είναι υπεράνω του νόμου. Ωστόσο, ερωτήματα παραμένουν για το κατά πόσο η δίκη θα συμβάλει στην εμπέδωση της δικαιοσύνης στη Λιβύη ή θα παραμείνει μια απομονωμένη συμβολική πράξη.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο Αλ Χίσρι συνελήφθη το 2019 στη Λιβύη και εκδόθηκε στο ΔΠΔ το 2020, μετά από πολύχρονες πιέσεις διεθνών οργανώσεων.
• Η φυλακή Αμπού Σαλίμ έγινε σύμβολο κρατικής βίας, με χιλιάδες κρατούμενους να έχουν χάσει τη ζωή τους από βασανιστήρια και εκτελέσεις.
• Η δίκη αναμένεται να διαρκέσει μήνες, με δεκάδες μάρτυρες και εμπειρογνώμονες να καταθέτουν, ενώ η απόφαση μπορεί να εφεσιβληθεί.

Γιατί έχει σημασία: Η δίκη του «Άγγελου του Θανάτου» δεν αφορά μόνο έναν άνθρωπο, αλλά ολόκληρο το σύστημα ατιμωρησίας που επικράτησε στη Λιβύη μετά το 2011. Αν το ΔΠΔ αποτύχει να αποδώσει δικαιοσύνη, θα ενισχύσει το αίσθημα ατιμωρησίας και θα αποδυναμώσει την εμπιστοσύνη των θυμάτων στο διεθνές δικαστικό σύστημα. Αντίθετα, μια καταδίκη θα αποτελούσε ιστορική απόφαση, στέλνοντας μήνυμα ότι τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας δεν ξεχνιούνται και δεν συγχωρούνται.