«Δεν είναι δική μου αρμοδιότητα»: το άλλοθι της αδράνειας | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Υπάρχει μια φράση που λειτουργεί ως ασπίδα για κάθε δημόσιο λειτουργό και ως τείχος για κάθε πολίτη: «Δεν είναι δική μου αρμοδιότητα». Είναι σύντομη, ευγενική, γραμματικά άψογη και, τις περισσότερες φορές, βαθιά πολιτική. Πίσω από την προσφαινομενική ουδετερότητά της κρύβεται μια ολόκληρη κουλτούρα αδράνειας που μετατρέπει την ευθύνη σε αντικείμενο προς μεταβίβαση, όχι προς ανάληψη.

Το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξη αρμοδιοτήτων. Κάθε κράτος οφείλει να κατανέμει καθαρά τις ευθύνες του. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η αρμοδιότητα γίνεται άλλοθι και όχι εργαλείο. Όταν ένας δήμος παραπέμπει σε μια περιφέρεια, η περιφέρεια σε ένα υπουργείο και το υπουργείο πίσω στον δήμο, ο πολίτης βρίσκεται παγιδευμένος σε έναν κύκλο χωρίς τέλος. Η γραφειοκρατία δεν είναι απλώς αργή· είναι συχνά ένας μηχανισμός απόκρυψης της πολιτικής βούλησης. Γιατί όταν κάποιος λέει «δεν είναι δική μου αρμοδιότητα», σπάνια εννοεί ότι δεν μπορεί να δράσει. Συνήθως εννοεί ότι δεν θέλει να αναλάβει το κόστος της απόφασης.

Η φράση αυτή έχει και μια δεύτερη λειτουργία: διαχέει την ευθύνη μέχρι να εξαφανιστεί. Σε κρίσεις όπως οι πυρκαγιές, οι πλημμύρες ή η διαχείριση της δημόσιας υγείας, η αδράνεια δεν είναι απλώς παράλειψη. Είναι μια ενεργητική επιλογή που προστατεύει τον φορέα από την κριτική, αφήνοντας όμως το πεδίο ακάλυπτο. Το «δεν είναι δική μου αρμοδιότητα» γίνεται έτσι το πιο αποτελεσματικό εργαλείο πολιτικής επιβίωσης: κανείς δεν φταίει, άρα κανείς δεν πληρώνει το πολιτικό τίμημα.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η επίκληση της μη αρμοδιότητας συχνά δεν σημαίνει έλλειψη δυνατότητας, αλλά έλλειψη πολιτικής βούλησης για ανάληψη ευθύνης.
• Η κατανομή αρμοδιοτήτων στην ελληνική διοίκηση είναι συχνά επικαλυπτόμενη, γεγονός που επιτρέπει τη μεταβίβαση της ευθύνης χωρίς συνέπειες.
• Η αδράνεια δεν είναι ουδέτερη στάση· σε καταστάσεις κρίσης ισοδυναμεί με ενεργή επιλογή που παράγει κόστος για τους πολίτες.

Γιατί έχει σημασία: Όσο η ευθύνη διαχέεται, τόσο η λογοδοσία εξασθενεί και η εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος καταρρέει. Η υπέρβαση του «δεν είναι δική μου αρμοδιότητα» δεν απαιτεί μόνο νέες δομές· απαιτεί μια διαφορετική πολιτική κουλτούρα, όπου η ανάληψη ευθύνης θα είναι κανόνας και όχι εξαίρεση. Χωρίς αυτή την αλλαγή, η φράση θα συνεχίσει να ακούγεται ουδέτερη, ενώ στην πραγματικότητα θα παραμένει το πιο ισχυρό άλλοθι της αδράνειας.