Η Κομισιόν προτείνει νέα μέτρα για την ενίσχυση των προϊόντων «Made in EU» | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε χθες τη νέα της πρόταση για τον «Ευρωπαϊκό Νόμο για την Καινοτομία», ένα νομοσχέδιο που φιλοδοξεί να επαναπροσδιορίσει τους κανόνες του παιχνιδιού στην έρευνα και την ανάπτυξη, δίνοντας σαφές προβάδισμα σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και οργανισμούς. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ενίσχυση των προϊόντων με σήμανση «Made in EU», σε μια προσπάθεια να θωρακιστεί η στρατηγική αυτονομία της Ένωσης απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό.

Η πρόταση, η οποία αναμένεται να πυροδοτήσει έντονες συζητήσεις τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στα κράτη-μέλη, εισάγει ένα πλέγμα κριτηρίων που δίνουν προτεραιότητα στην ανάθεση ερευνητικών προγραμμάτων και συμβάσεων σε φορείς που εδρεύουν εντός της Ένωσης, του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) ή των Δυτικών Βαλκανίων. Η λογική πίσω από αυτή την επιλογή είναι διττή: από τη μία, να διασφαλιστεί ότι τα δημόσια κονδύλια για έρευνα θα μεταφράζονται σε θέσεις εργασίας και τεχνογνωσία εντός των ευρωπαϊκών συνόρων, και από την άλλη, να μειωθεί η εξάρτηση από τρίτες χώρες σε κρίσιμους τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η πράσινη ενέργεια και η βιοτεχνολογία.

Ωστόσο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το μέτρο δεν έρχεται χωρίς κόστος. Η αυστηρότερη προτίμηση σε «ντόπιους» εργολάβους ενδέχεται να αυξήσει το λειτουργικό κόστος των ερευνητικών κοινοπραξιών, περιορίζοντας παράλληλα τη συμμετοχή κορυφαίων μη ευρωπαϊκών πανεπιστημίων και εταιρειών που παραδοσιακά συνεισφέρουν σημαντικά στην καινοτομία. Η Κομισιόν, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι η πρόταση συνοδεύεται από «ρήτρες ευελιξίας» για περιπτώσεις όπου η αριστεία ή η εξειδίκευση δεν μπορεί να βρεθεί εντός των συνόρων, ενώ προβλέπονται μεταβατικές περίοδοι για υφιστάμενες συνεργασίες.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο, όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα επενδύουν μαζικά στην εγχώρια παραγωγή τεχνολογίας, συχνά με προστατευτικούς όρους. Η Ευρώπη, προσπαθώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανοιχτή οικονομία και την προστασία των στρατηγικών της συμφερόντων, δοκιμάζει ένα νέο μοντέλο που θα μπορούσε να γίνει σημείο αναφοράς για μελλοντικές πολιτικές. Οι πρώτες αντιδράσεις από τη βιομηχανία είναι ανάμεικτες, με τους μεγάλους ομίλους να χαιρετίζουν τη σαφήνεια των κανόνων, αλλά τις νεοφυείς επιχειρήσεις να ανησυχούν για πιθανά γραφειοκρατικά εμπόδια στην πρόσβαση σε διεθνή δίκτυα γνώσης.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η πρόταση δίνει προτεραιότητα σε εργολάβους από την ΕΕ, τον ΕΟΧ και τα Δυτικά Βαλκάνια για έργα Έρευνας και Ανάπτυξης που χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκά κονδύλια.
• Προβλέπονται εξαιρέσεις για περιπτώσεις όπου η απαιτούμενη τεχνογνωσία δεν είναι διαθέσιμη εντός των προτιμώμενων περιοχών, με στόχο να μην πληγεί η επιστημονική αριστεία.
• Το μέτρο αναμένεται να τεθεί σε διαβούλευση με τα κράτη-μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με στόχο την τελική έγκριση εντός του επόμενου έτους.

Γιατί έχει σημασία: Η έκβαση αυτής της νομοθετικής πρωτοβουλίας θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να μετατραπεί από ρυθμιστής σε πρωταγωνιστής της παγκόσμιας τεχνολογικής σκηνής. Εάν επιτύχει, θα δημιουργήσει ένα οικοσύστημα καινοτομίας που θα στηρίζεται στις δικές του δυνάμεις, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών προϊόντων. Εάν αποτύχει, κινδυνεύει να απομονώσει την ερευνητική κοινότητα και να καθυστερήσει την ανάπτυξη κρίσιμων τεχνολογιών. Η επιλογή είναι σύνθετη, αλλά η κατεύθυνση είναι πλέον σαφής: η Ευρώπη θέλει να καινοτομεί, αλλά με ευρωπαϊκούς όρους.