Συγκέντρωση στα Προπύλαια κατά του Προσωπικού Αριθμού: «Όχι στο ψηφιακό φακέλωμα, όχι στο χάραγμα» [εικόνες – βίντεο]

Lead: Χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν το απόγευμα της Τετάρτης στα Προπύλαια, ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα συλλογικοτήτων και ανεξάρτητων φορέων κατά του προσωπικού αριθμού, σε μια κινητοποίηση που έφερε στο προσκήνιο ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα της ψηφιακής διακυβέρνησης. Οι διαδηλωτές, κρατώντας χριστιανικά και βυζαντινά σύμβολα καθώς και ελληνικές σημαίες, εξέφρασαν την αντίθεσή τους σε αυτό που περιγράφουν ως «ψηφιακό φακέλωμα» και «χάραγμα», συνδέοντας την αντιπαράθεση με ευρύτερα ερωτήματα για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την ελευθερία της συνείδησης.

Η συγκέντρωση δεν ήταν απλώς μια ακόμη διαμαρτυρία κατά κυβερνητικής πολιτικής. Ανέδειξε τη σύγκρουση ανάμεσα στην επιταγή του εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης και στις ανησυχίες μερίδας της κοινωνίας για τον τρόπο με τον οποίο τα ψηφιακά συστήματα ταυτοποίησης μπορούν να μεταβάλουν τη σχέση πολίτη και κράτους. Ο προσωπικός αριθμός, όπως έχει παρουσιαστεί, αποσκοπεί στη μείωση της γραφειοκρατίας και στη διασύνδεση μητρώων, όμως οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι διευκολύνει τη συγκέντρωση πληροφοριών σε ενιαίο σημείο, χωρίς επαρκείς εγγυήσεις διαφάνειας και λογοδοσίας. Η παρουσία θρησκευτικών συμβόλων δίνει στην κινητοποίηση ένα πρόσθετο ιδεολογικό φορτίο: για πολλούς διαδηλωτές, το ζήτημα δεν είναι τεχνικό αλλά ηθικό και πνευματικό, καθώς συνδέεται με την αντίληψη περί περιορισμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σε μια απρόσωπη αριθμητική ταυτότητα.

Η αντιπαράθεση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό και διεθνές πλαίσιο, όπου η ψηφιοποίηση των κρατικών υπηρεσιών προχωρά με ταχείς ρυθμούς, ενώ παράλληλα εντείνονται οι ανησυχίες για την κυβερνοασφάλεια, τις διαρροές δεδομένων και τη χρήση αλγορίθμων στη λήψη αποφάσεων. Στην Ελλάδα, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της πρόσφατης εμπειρίας από υποθέσεις παρακολουθήσεων και της αυξημένης δυσπιστίας απέναντι στους θεσμούς. Η κινητοποίηση στα Προπύλαια, ανεξάρτητα από τη μαζικότητά της, καταδεικνύει ότι η τεχνολογική μετάβαση δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς κοινωνική συναίνεση και χωρίς έναν ουσιαστικό δημόσιο διάλογο για τα όρια της κρατικής ισχύος στην ψηφιακή εποχή.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η συγκέντρωση πραγματοποιήθηκε στα Προπύλαια με κεντρικό σύνθημα «Όχι στο ψηφιακό φακέλωμα, όχι στο χάραγμα».
• Οι διαδηλωτές έφεραν χριστιανικά και βυζαντινά σύμβολα καθώς και ελληνικές σημαίες, δίνοντας στην κινητοποίηση θρησκευτικό και πατριωτικό χαρακτήρα.
• Το αίτημα αφορά την απόσυρση ή την τροποποίηση του μέτρου του προσωπικού αριθμού, με έμφαση στην προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Γιατί έχει σημασία: Η κινητοποίηση κατά του προσωπικού αριθμού αναδεικνύει ένα κρίσιμο δίλημμα της ψηφιακής εποχής: πώς μπορεί το κράτος να γίνει πιο αποτελεσματικό χωρίς να μετατραπεί σε μηχανισμό μαζικής επιτήρησης. Η απάντηση δεν βρίσκεται ούτε στην άκριτη υιοθέτηση κάθε τεχνολογικής καινοτομίας ούτε στην άρνηση κάθε μεταρρύθμισης, αλλά στη διαμόρφωση θεσμικών εγγυήσεων που θα καθιστούν τη χρήση των δεδομένων ελέγξιμη, αναλογική και σεβαστή απέναντι στα θεμελιώδη δικαιώματα. Όσο αυτές οι εγγυήσεις παραμένουν ασαφείς, αντιδράσεις όπως αυτή στα Προπύλαια θα συνεχίσουν να βρίσκουν απήχηση, υπενθυμίζοντας ότι η νομιμότητα μιας πολιτικής δεν εξαντλείται στη νομική της κατοχύρωση αλλά κερδίζεται στην κοινωνία.