Η Ε.Ε. χαράσσει ρότα προς την Αρκτική  | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε νέα στρατηγική για την Αρκτική, επιχειρώντας να επανατοποθετηθεί σε μια περιοχή που μέχρι πρόσφατα αντιμετώπιζε ως περιφερειακό ζήτημα. Η κίνηση έρχεται λίγο μετά τις αμερικανικές διεκδικήσεις στη Γριλανδία, που λειτούργησαν ως καμπανάκι στις Βρυξέλλες: η Αρκτική δεν είναι πλέον μακρινός βορράς, αλλά πεδίο οικονομικού και γεωπολιτικού ανταγωνισμού.

Η νέα πολιτική της Κομισιόν συνδυάζει τρεις άξονες: την ενεργειακή και ορυκτή αξιοποίηση της περιοχής, την προστασία του ευαίσθητου οικοσυστήματος και τη στρατηγική παρουσία έναντι τρίτων δυνάμεων. Το λιώσιμο των πάγων ανοίγει νέες ναυτιλιακές διαδρομές και πρόσβαση σε κοιτάσματα σπάνιων γαιών, κρίσιμων για την ευρωπαϊκή βιομηχανία και την πράσινη μετάβαση. Παράλληλα, η Μόσχα ενισχύει τη στρατιωτική της υποδομή στον βορρά και το Πεκίνο διεκδικεί ρόλο ως «near-Arctic state», ενώ η Ουάσιγκτον επαναφέρει στο τραπέζι το ζήτημα της Γριλανδίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ε.Ε. επιδιώκει να μην εμφανιστεί ως καθυστερημένος παίκτης. Η στρατηγική προβλέπει στενότερη συνεργασία με τη Νορβηγία και την Ισλανδία, επενδύσεις σε έρευνα και υποδομές, καθώς και ενίσχυση της επιτήρησης. Ωστόσο, παραμένει ασαφές το ύψος της χρηματοδότησης και ο βαθμός στον οποίο τα κράτη-μέλη — ιδίως τα βόρεια — θα αναλάβουν το βάρος. Κριτική ασκείται και από περιβαλλοντικές οργανώσεις, που προειδοποιούν ότι η οικονομική «αξιοποίηση» δεν μπορεί να συμβαδίσει με τις δεσμεύσεις της Ε.Ε. για κλιματική ουδετερότητα.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η στρατηγική εστιάζει σε ενέργεια, σπάνιες γαίες και νέες ναυτιλιακές διαδρομές που ανοίγουν λόγω τήξης των πάγων.
• Η Ε.Ε. επιδιώκει στενότερη συνεργασία με Νορβηγία και Ισλανδία, ενώ παρακολουθεί την αυξανόμενη παρουσία Ρωσίας, Κίνας και ΗΠΑ.
• Παραμένουν ανοιχτά ζητήματα χρηματοδότησης και ισορροπίας ανάμεσα στην οικονομική εκμετάλλευση και την περιβαλλοντική προστασία.

Γιατί έχει σημασία: Η Αρκτική μετατρέπεται από παγωμένη περιφέρεια σε κόμβο γεωπολιτικής ισχύος. Για την Ε.Ε., η έγκαιρη παρουσία εκεί δεν αφορά μόνο την ενεργειακή της ασφάλεια, αλλά και τη θέση της στη νέα παγκόσμια ισορροπία. Το ερώτημα είναι αν η νέα στρατηγική θα μείνει στα χαρτιά ή θα μεταφραστεί σε πόρους και πολιτική βούληση — πριν άλλοι καθορίσουν τους κανόνες του παιχνιδιού.