Η Ιρλανδία προτείνει περικοπές άνω των 140 δισ. ευρώ στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό 2028–2034

Lead: Την ώρα που οι Βρυξέλλες ετοιμάζονται να ανοίξουν τη συζήτηση για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF) 2028–2034, η Ιρλανδία —που ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ— έρχεται με μια πρόταση που προκαλεί αναταράξεις: περικοπές άνω των 140 δισ. ευρώ στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Πρόκειται για μια τοποθέτηση που θέτει επί τάπητος το δίλημμα ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία και τις αυξημένες ανάγκες της Ένωσης σε άμυνα, κλίμα και ανταγωνιστικότητα.

Η ιρλανδική πρόταση δεν είναι μεμονωμένη κίνηση. Εντάσσεται στη γενικότερη πίεση των χωρών που συνεισφέρουν περισσότερα απ’ όσα απορροφούν από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, με πρώτη τη Γερμανία και τις λεγόμενες «φειδωλές» χώρες. Το επιχείρημα είναι ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ πρέπει να γίνει πιο ευέλικτος, πιο στοχευμένος και λιγότερο εξαρτημένος από παλιές πολιτικές συνοχής και αγροτικές επιδοτήσεις που καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών. Οι περικοπές των 140 δισ. ευρώ, αν υιοθετηθούν, θα αγγίξουν κυρίως τα ταμεία συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική, δηλαδή τομείς ζωτικής σημασίας για χώρες όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία και τα κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Την ίδια στιγμή, οι ανάγκες της Ένωσης έχουν εκτιναχθεί. Η στρατηγική αυτονομία, η ενεργειακή μετάβαση, η τεχνολογική κυριαρχία και η στήριξη της Ουκρανίας απαιτούν νέους πόρους. Η Κομισιόν έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι ο επόμενος προϋπολογισμός θα είναι μεγαλύτερος, όχι μικρότερος. Η ιρλανδική πρόταση, επομένως, λειτουργεί περισσότερο ως διαπραγματευτικό χαρτί παρά ως τελική θέση: πιέζει για ανακατανομή βαρών, ζητά «νέους ίδιους πόρους» —όπως φόρο άνθρακα στα σύνορα ή ψηφιακό φόρο— και προειδοποιεί ότι χωρίς μεταρρυθμίσεις, η καθαρή συνεισφορά των κρατών-μελών θα γίνει πολιτικά μη βιώσιμη.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Οι περικοπές των 140 δισ. ευρώ αφορούν το σύνολο της επταετίας 2028–2034 και πλήττουν κυρίως τα ταμεία συνοχής και την ΚΑΠ.
• Η Ιρλανδία ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου, γεγονός που δίνει στην πρόταση πολιτικό βάρος, χωρίς να σημαίνει ότι θα υιοθετηθεί αυτούσια.
• Οι αποφάσεις για το MFF απαιτούν ομοφωνία στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, άρα οι διαπραγματεύσεις θα είναι μαραθώνιες.

Γιατί έχει σημασία: Το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο θα καθορίσει τι είδους Ένωση θέλουμε να είμαστε τη δεκαετία του 2030. Αν επικρατήσει η λογική των περικοπών, η ΕΕ κινδυνεύει να μείνει χωρίς τα εργαλεία για να στηρίξει την πράσινη μετάβαση, την άμυνα και τις περιφέρειες που υστερούν. Αν επικρατήσει η λογική της ενίσχυσης, τα κράτη-μέλη θα κληθούν να βάλουν περισσότερα χρήματα στο κοινό ταμείο. Η συζήτηση που ανοίγει τώρα είναι, στην πραγματικότητα, μια συζήτηση για την πολιτική ταυτότητα της Ευρώπης.