Κλιντ Ίστγουντ: Τα γουέστερν, η τζαζ και η μπλουζ, οι μόνες πρωτότυπες αμερικανικές μορφές τέχνης

Lead: Σε μια εποχή όπου η αμερικανική πολιτιστική παραγωγή κυριαρχεί παγκοσμίως, ο Κλιντ Ίστγουντ έρχεται να προκαλέσει με μια τολμηρή θέση: η Αμερική δεν έχει παράγει σχεδόν καθόλου πραγματικά πρωτότυπη τέχνη. Ο 96χρονος θρύλος του κινηματογράφου υποστηρίζει ότι μόνο τα γουέστερν, η τζαζ και η μπλουζ συνιστούν γνήσια αμερικανικές καλλιτεχνικές μορφές, θέτοντας ένα ερώτημα που ξεπερνά την αισθητική και αγγίζει την ίδια την ταυτότητα του αμερικανικού πολιτισμού.

Η δήλωση του Ίστγουντ δεν είναι απλώς μια νοσταλγική παρατήρηση ενός καλλιτέχνη που διαμόρφωσε το είδος του γουέστερν. Αποτελεί μια σπάνια στιγμή πολιτισμικής αυτοκριτικής από έναν άνθρωπο που ενσαρκώνει την αμερικανική κινηματογραφική παράδοση. Τα γουέστερν, η τζαζ και η μπλουζ γεννήθηκαν από συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες: την κατάκτηση της Δύσης, την αφροαμερικανική εμπειρία και τη λαϊκή κουλτούρα του Νότου. Είναι μορφές που δεν προέκυψαν από μίμηση ευρωπαϊκών προτύπων, αλλά από την ανάγκη έκφρασης μιας νέας, υβριδικής κοινωνίας. Αντίθετα, μεγάλο μέρος της αμερικανικής λογοτεχνίας, ζωγραφικής και κλασικής μουσικής δανείστηκε ή επεξεργάστηκε ευρωπαϊκά ρεύματα. Η θέση του Ίστγουντ, ωστόσο, εγείρει και αντιρρήσεις: το μπρόντγουεϊ, το χόλιγουντικό μιούζικαλ, ακόμη και το ροκ εντ ρολ έχουν αναγνωριστεί ως πρωτότυπα αμερικανικά επιτεύγματα. Παρ' όλα αυτά, η ουσία της παρατήρησής του παραμένει: λίγες χώρες μπορούν να διεκδικήσουν τόσο καθαρές, αυτόχθονες καλλιτεχνικές φόρμες όσο οι τρεις που εκείνος ξεχωρίζει.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο Ίστγουντ, σε ηλικία 96 ετών, παραμένει ενεργός και προκλητικός, συνδέοντας την καλλιτεχνική πρωτοτυπία με την ιστορική εμπειρία.
• Τα γουέστερν, η τζαζ και η μπλουζ αναγνωρίζονται διεθνώς ως αμερικανικές συνεισφορές χωρίς άμεσο ευρωπαϊκό αντίστοιχο.
• Η δήλωση επαναφέρει τη συζήτηση για το τι συνιστά «αυθεντικά αμερικανικό» σε μια εποχή παγκοσμιοποίησης και πολιτισμικής ανταλλαγής.

Γιατί έχει σημασία: Η τοποθέτηση του Ίστγουντ υπενθυμίζει ότι η πολιτιστική ταυτότητα δεν είναι δεδομένη ούτε ομοιογενής. Σε μια στιγμή που η Αμερική αναζητά εκ νέου το στίγμα της, η αναγνώριση των λίγων γνήσια πρωτότυπων μορφών τέχνης της λειτουργεί ως καθρέφτης: δείχνει τι πραγματικά ξεχωρίζει, αλλά και τι παραμένει δανεισμένο. Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο την τέχνη, αλλά και την ίδια τη θέση της χώρας στον παγκόσμιο πολιτισμό.