Η αναβάθμιση της ελληνικής άρχουσας τάξης | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Η ελληνική οικονομική και πολιτική ελίτ δεν είναι πλέον αυτή που γνωρίσαμε τις προηγούμενες δεκαετίες. Μια αθόρυβη αλλά καθοριστική μετάλλαξη, που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του ’90 και κορυφώθηκε μετά το 2022, έχει αναδιαμορφώσει τους συσχετισμούς εξουσίας στη χώρα, μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους από την παραδοσιακή επιχειρηματικότητα σε ένα νέο μοντέλο διαπλοκής με το διεθνές κεφάλαιο και τους θεσμούς.

Η περίοδος 1991-2020 λειτούργησε ως «θερμοκοιτίδα» για αυτή την αλλαγή. Η σταδιακή ένταξη της Ελλάδας στις παγκόσμιες αγορές, η απορρύθμιση του τραπεζικού τομέα και η είσοδος ξένων funds στην αγορά ακινήτων και ενέργειας δημιούργησαν μια νέα γενιά επιχειρηματιών και διαχειριστών, που δεν στηρίζονται πλέον στην προστατευτική κρατική ομπρέλα, αλλά στην αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων και στρατηγικών συμμαχιών. Η κρίση χρέους υπήρξε ο καταλύτης: η επιβολή μνημονίων και η ανάγκη για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις έδωσαν την ευκαιρία σε νέα στελέχη, συχνά με θητεία σε πολυεθνικές ή στο εξωτερικό, να αναλάβουν θέσεις-κλειδιά σε Διοικήσεις τραπεζών, ταμεία και ρυθμιστικές αρχές. Το παλιό μοντέλο του «οικογενειακού» επιχειρείν υποχώρησε μπροστά στην ανάγκη για εξωστρέφεια και τεχνοκρατική επάρκεια.

Η καθοριστική καμπή ήρθε το 2022, όταν η ενεργειακή κρίση και ο πληθωρισμός λειτούργησαν ως επιταχυντές. Η νέα άρχουσα τάξη δεν ενδιαφέρεται για την παραδοσιακή πελατειακή σχέση με το πολιτικό σύστημα, αλλά για την άμεση διαμόρφωση πολιτικών μέσω θεσμικών παρεμβάσεων, όπως η συμμετοχή σε think tanks και η συμβουλευτική προς τα υπουργεία. Η επιρροή της ασκείται πλέον μέσω της διαχείρισης των δημόσιων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και των ιδιωτικοποιήσεων, ενώ η σχέση της με τα ΜΜΕ έχει περάσει από την ιδιοκτησία στη διαφημιστική δαπάνη και την ιδιοκτησία πλατφορμών. Αυτό το νέο προσωπικό, που συχνά προέρχεται από τον ακαδημαϊκό χώρο ή τη διαχείριση κεφαλαίων, μιλά τη γλώσσα της «ανάπτυξης» και της «βιωσιμότητας», αλλά στην πράξη εδραιώνει ένα μοντέλο ολιγαρχίας, όπου η οικονομική ισχύς μεταφράζεται άμεσα σε πολιτική βούληση, χωρίς την ανάγκη εκλογικής νομιμοποίησης.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η μετατόπιση από το «κρατικοδίαιτο» κεφάλαιο στο «γεωπολιτικό» κεφάλαιο που συνδέεται με τα συμφέροντα των ΗΠΑ και της ΕΕ.
• Η ανάδειξη μιας τεχνοκρατικής ελίτ, με προσωπικό δίκτυο σε διεθνείς οργανισμούς, που ελέγχει βασικούς τομείς όπως η ενέργεια, οι υποδομές και η πληροφορική.
• Η αποδυνάμωση της μεσαίας τάξης και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που δεν έχουν πρόσβαση στα νέα δίκτυα εξουσίας και παραμένουν εγκλωβισμένες σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους.

Γιατί έχει σημασία: Η κατανόηση αυτής της αναβάθμισης είναι κρίσιμη για την ερμηνεία των πολιτικών εξελίξεων. Η νέα άρχουσα τάξη δεν απειλεί τη δημοκρατία με στρατιωτικά πραξικοπήματα, αλλά με την αποδυνάμωση των δημοκρατικών θεσμών μέσω της οικονομικής τους υποταγής. Όταν οι αποφάσεις για το μέλλον της χώρας λαμβάνονται σε κλειστά συμβούλια με τη συμμετοχή ξένων επενδυτών και όχι στη Βουλή, το πολίτευμα μετατρέπεται σε διαχειριστικό εργαλείο. Η κοινωνία οφείλει να αφυπνιστεί: η διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις, η ενίσχυση του ανταγωνισμού και η προστασία του δημοσίου συμφέροντος δεν είναι πολυτέλεια, αλλά προϋπόθεση για να μην καταστεί η Ελλάδα μια χώρα-παράρτημα μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων, όπου η πολιτική θα είναι απλώς ο διαχειριστής των συμφερόντων τους.