Bon pour l’ Οrient 2.0 | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Μια ιστορική πρακτική του 19ου αιώνα, όταν φοιτητές από τις αποικίες και την Οθωμανική Αυτοκρατορία σπούδαζαν στη Γαλλία με υποβαθμισμένα προγράμματα σπουδών, επανέρχεται σήμερα με νέο προσωπείο. Το «Bon pour l’Orient» —η φράση που σφράγιζε τα πτυχία των «ανατολιτών» αποφοίτων— αποκτά μια σύγχρονη εκδοχή, καθώς τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια αναπτύσσουν ξεχωριστά, συχνά υποδεέστερα, προγράμματα για φοιτητές από τρίτες χώρες.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας «Τα Νέα», το φαινόμενο δεν είναι απλώς μια ιστορική ανάμνηση. Πρόκειται για μια δομική πρακτική που αναπαράγει παλιές ιεραρχίες γνώσης και εξουσίας, μεταμφιεσμένη σε πολιτική διεθνοποίησης ή «στοχευμένης εκπαιδευτικής συνεργασίας». Τον 19ο αιώνα, οι φοιτητές από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τις αποικίες παρακολουθούσαν λιγότερα μαθήματα, είχαν περιορισμένη πρόσβαση σε εργαστήρια και συχνά αποφοιτούσαν με τίτλο που έφερε τη ρητή σήμανση «Bon pour l’Orient» — δηλαδή πτυχίο υποδεέστερο, κατάλληλο μόνο για τις «ανατολικές» πατρίδες τους.

Σήμερα, η πρακτική αυτή επιστρέφει μέσω προγραμμάτων σπουδών που προσφέρονται αποκλειστικά σε φοιτητές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, με μειωμένες απαιτήσεις, ξεχωριστά δίδακτρα και περιορισμένη αναγνώριση. Τα κίνητρα είναι οικονομικά και γεωπολιτικά: προσελκύονται φοιτητές από αναδυόμενες αγορές, αλλά συχνά χωρίς ισότιμη πρόσβαση στην ακαδημαϊκή κοινότητα. Έτσι, αναπαράγεται ένα σύστημα δύο ταχυτήτων, όπου η γνώση γίνεται εμπόρευμα και η εκπαίδευση εργαλείο επιρροής.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Το «Bon pour l’Orient» ήταν επίσημη σφραγίδα σε γαλλικά πτυχία του 19ου αιώνα, που περιόριζε την επαγγελματική αναγνώριση των «ανατολιτών» αποφοίτων.
• Σήμερα, αντίστοιχες πρακτικές εμφανίζονται σε προγράμματα σπουδών για φοιτητές εκτός Ε.Ε., με διαφορετικά κριτήρια εισαγωγής και αποφοίτησης.
• Η πρακτική αυτή ενισχύει ανισότητες, υπονομεύει την ακαδημαϊκή αξιοκρατία και αναπαράγει αποικιακές λογικές στη διεθνή εκπαίδευση.

Γιατί έχει σημασία: Η επιστροφή του «Bon pour l’Orient 2.0» δεν είναι απλώς ιστορική ειρωνεία. Είναι μια προειδοποίηση ότι η εκπαίδευση μπορεί να γίνει ξανά εργαλείο διαχωρισμού και ελέγχου, αν δεν διασφαλιστεί η ισότητα και η διαφάνεια στα διεθνή ακαδημαϊκά προγράμματα. Η γνώση δεν μπορεί να φέρει σφραγίδα κατηγορίας.