Πρωτογενές πλεόνασμα από «γαλάζιες Αντουανέτες» | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Η φράση «γαλάζιες Αντουανέτες» επανέρχεται στο δημόσιο λόγο για να περιγράψει μια πολιτική ελίτ που, εν μέσω κοινωνικών ανισοτήτων, επιδεικνύει πρωτογενές πλεόνασμα ως απόδειξη επιτυχίας. Το ερώτημα όμως δεν είναι αν το πλεόνασμα είναι τεχνικά αληθινό, αλλά ποιον αφορά και ποιο κόστος συνοδεύει.

Η συζήτηση για το πρωτογενές πλεόνασμα δεν είναι μόνο δημοσιονομική. Είναι βαθιά πολιτική, γιατί μεταφράζει μια συγκεκριμένη επιλογή κατανομής βαρών. Όταν η κυβέρνηση παρουσιάζει υπερπλεόνασμα, το παρουσιάζει ως απόδειξη σύνεσης και μεταρρυθμιστικής επιτυχίας. Η αντιπολίτευση το διαβάζει ως αλαζονεία και καθεστωτισμό, δηλαδή ως πολιτική που θυσιάζει τη λαϊκή πλειοψηφία στο βωμό της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Οι πιο ιδεολογικοί κριτικοί μιλούν για κυνισμό του νεοφιλελευθερισμού: ένα μοντέλο που μετατρέπει τη λιτότητα σε ηθικό καθήκον και την κοινωνική προστασία σε περιττή πολυτέλεια.

Το πραγματικό διακύβευμα είναι η νομιμοποίηση. Ένα πλεόνασμα μπορεί να είναι στατιστικά εντυπωσιακό, αλλά αν συνοδεύεται από υποχρηματοδότηση της υγείας, της παιδείας και των δημόσιων υποδομών, τότε η «επιτυχία» γίνεται πολιτικό τραύμα. Η εικόνα των «γαλάζιων Αντουανετών» δεν είναι απλή ρητορική υπερβολή· συμπυκνώνει την αίσθηση ότι όσοι αποφασίζουν δεν αντιλαμβάνονται την καθημερινότητα όσων πληρώνουν. Όταν η φορολογική επιβάρυνση παραμένει υψηλή για τα μεσαία και χαμηλά εισοδήματα, ενώ τα περιθώρια ελάφρυνσης αξιοποιούνται επικοινωνιακά, η απόσταση μεταξύ διαχείρισης και κοινωνίας μεγαλώνει.

Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο την τρέχουσα κυβέρνηση. Αφορά το μοντέλο διακυβέρνησης που έχει εδραιωθεί στη μεταμνημονιακή περίοδο: δημοσιονομική ορθοδοξία ως αυτοσκοπός, με τα κοινωνικά αντανακλαστικά να έρχονται δεύτερα. Το ερώτημα είναι αν υπάρχει πολιτικός χώρος για εναλλακτική: πρωτογενές πλεόνασμα που να μεταφράζεται σε πραγματική ανακούφιση, όχι σε επικοινωνιακή υπεροχή.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Το πρωτογενές πλεόνασμα αφορά το ισοζύγιο προ τόκων και δεν σημαίνει αυτόματα δημοσιονομικό περιθώριο για παροχές.
• Η κριτική περί «γαλάζιων Αντουανετών» εστιάζει στην αποσύνδεση της πολιτικής ελίτ από τις κοινωνικές ανάγκες.
• Ο νεοφιλελεύθερος κυνισμός περιγράφει την τάση να παρουσιάζεται η λιτότητα ως αναγκαιότητα και η διεκδίκηση ως ανευθυνότητα.

Γιατί έχει σημασία: Γιατί το πλεόνασμα δεν είναι ουδέτερο. Όταν η δημοσιονομική επίδοση γίνεται άλλοθι για κοινωνική αδιαφορία, η πολιτική χάνει τη νομιμοποίησή της. Η συζήτηση για τις «γαλάζιες Αντουανέτες» δεν είναι λαϊκισμός· είναι υπενθύμιση ότι η οικονομία υπάρχει για τους ανθρώπους, όχι οι άνθρωποι για τα νούμερα.