Ο θρίαμβος του AfD: Όχι, οι Γερμανοί δεν έγιναν ξαφνικά ακραίοι | Οικονομία στο LivePress.gr

Lead: Η εύκολη εξήγηση για την εκτόξευση του AfD είναι ότι η Γερμανία ξύπνησε ένα πρωί ακροδεξιά. Είναι και η πιο βολική: απαλλάσσει τα παραδοσιακά κόμματα από την υποχρέωση να αναρωτηθούν γιατί οι πολίτες στρέφονται μαζικά σε ένα κόμμα που μέχρι χθες θεωρούνταν παρίας. Όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη και πιο ανησυχητική.

Η άνοδος του AfD δεν είναι ένα ξαφνικό ξέσπασμα ρατσισμού ή μια συγκυριακή τιμωρητική ψήφος. Είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς περιόδου οικονομικής στασιμότητας, ενεργειακής αβεβαιότητας και μιας μετανάστευσης που διαχειρίστηκε χωρίς σχέδιο και χωρίς όρια. Οι πολίτες σε περιοχές της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, αλλά και σε υποβαθμισμένες συνοικίες της Δύσης, δεν βλέπουν το μέλλον τους στα παραδοσιακά κόμματα. Βλέπουν ένα σύστημα που μονοπωλεί την εξουσία και αδιαφορεί για τις τοπικές κοινωνίες που μένουν πίσω.

Το βασικό λάθος των κομμάτων της λεγόμενης «δημοκρατικής συμμαχίας» είναι ότι αντιμετωπίζουν το AfD ως ηθικό ζήτημα και όχι ως πολιτικό και οικονομικό. Όσο το Βερολίνο επιμένει σε ιδεοληπτικές πολιτικές πράσινης μετάβασης χωρίς κοινωνικό αντίβαρο, και όσο η αποβιομηχάνιση προχωρά με ρυθμούς που θυμίζουν δεκαετία του ’90, το αφήγημα του AfD για «χαμένους πολίτες» θα γίνεται όλο και πιο πειστικό. Το κόμμα δεν κερδίζει επειδή οι Γερμανοί έγιναν ναζί, αλλά επειδή η εναλλαγή των κυβερνήσεων δεν έφερε καμία ουσιαστική αλλαγή στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.

Ταυτόχρονα, η συνεχής ρητορική περί «τεράστιας προόδου» από τα κόμματα εξουσίας, ενώ οι υποδομές καταρρέουν και η γραφειοκρατία πνίγει την επιχειρηματικότητα, δημιουργεί ένα έλλειμμα εμπιστοσύνης. Ο Γερμανός ψηφοφόρος δεν είναι ακραίος· είναι απογοητευμένος. Και η απογοήτευση, όταν δεν βρίσκει διέξοδο, καταλήγει σε οργή. Το AfD έχει γίνει ο αποδέκτης αυτής της οργής, όχι γιατί προσφέρει λύσεις, αλλά γιατί είναι το μόνο κόμμα που μιλά τη γλώσσα του προβλήματος, έστω και με επικίνδυνες απλουστεύσεις.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Το AfD ενισχύεται κυρίως σε περιοχές με χαμηλή ανάπτυξη και υψηλή ανεργία, όχι σε πλούσιες περιφέρειες. Η ψήφος του είναι περισσότερο διαμαρτυρία για την οικονομική υποβάθμιση παρά ιδεολογική μεταστροφή.
• Η στάση των παραδοσιακών κομμάτων να το αντιμετωπίζουν με «τείχος αποκλεισμού» χωρίς να επεξεργάζονται τις αιτίες της δυσαρέσκειας, το ενισχύει αντί να το αποδυναμώνει.
• Η ενεργειακή κρίση και το κόστος της πράσινης μετάβασης έχουν πλήξει τη μεσαία τάξη και τη βιομηχανία, δημιουργώντας ένα εκλογικό σώμα που νιώθει ότι η πολιτική ελίτ το θυσιάζει στο βωμό ιδεοληψιών.

Γιατί έχει σημασία: Η Γερμανία δεν έγινε ξαφνικά ακροδεξιά. Έγινε σταδιακά φτωχότερη, πιο ανασφαλής και πιο θυμωμένη. Αν τα κόμματα του κέντρου συνεχίσουν να κοιτάζουν το πρόβλημα ως ηθική παρέκκλιση και όχι ως οικονομική και κοινωνική κρίση, τότε το AfD δεν θα είναι ένα προσωρινό φαινόμενο, αλλά η νέα κανονικότητα. Το ερώτημα δεν είναι πώς θα σωθεί η δημοκρατία από τους ακραίους, αλλά πώς θα σωθεί η μεσαία τάξη από την παρακμή. Γιατί εκεί χάνεται το παιχνίδι.