Με δικαίωμα στο λάθος | Οικονομία στο LivePress.gr

Lead: Στον απόηχο των πρόσφατων πολιτικών και οικονομικών εξελίξεων, η έννοια του «δικαιώματος στο λάθος» αναδεικνύεται σε κεντρικό διακύβευμα. Δεν πρόκειται για μια απλή υπεράσπιση της ατέλειας, αλλά για μια βαθιά αναμέτρηση με τον τρόπο που λαμβάνονται αποφάσεις σε συνθήκες αβεβαιότητας, όπου η λογική δεν είναι πάντα ο μόνος οδηγός.

Η ρήση ότι «κανείς δεν έχει το μονοπώλιο της αλήθειας» αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όταν οι αναλυτές και οι πολιτικοί καλούνται να προβλέψουν τις εξελίξεις. Τα success stories και τα sorry stories στην οικονομία δεν είναι παρά οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, που χωρίζονται από ένα λεπτό νήμα εκτίμησης και συγκυρίας. Η ιστορία έχει δείξει ότι οι πιο έγκυρες προβλέψεις συχνά ανατρέπονται από απρόβλεπτους παράγοντες, ενώ οι πιο τολμηρές αποφάσεις δικαιώνονται εκ των υστέρων. Σε αυτό το πλαίσιο, το να ζητάμε από τους ιθύνοντες να είναι αλάνθαστοι είναι όχι μόνο ουτοπικό, αλλά και επικίνδυνο, καθώς οδηγεί σε αδράνεια και συντηρητισμό. Η πραγματική πρόκληση δεν είναι η αποφυγή του λάθους, αλλά η διαχείρισή του όταν αυτό συμβεί.

Η συζήτηση αυτή αποκτά μεγαλύτερη οξύτητα στην Ελλάδα, όπου η μνήμη της κρίσης παραμένει νωπή. Η εμπειρία των μνημονίων και των δημοσιονομικών προσαρμογών έχει καλλιεργήσει μια κουλτούρα φόβου απέναντι σε κάθε είδους ρίσκο. Ωστόσο, η προσκόλληση σε μια άκαμπτη οικονομική ορθοδοξία, χωρίς χώρο για πειραματισμό και διόρθωση, μπορεί να αποβεί εξίσου επιζήμια με την ανευθυνότητα. Η λογική, όταν λειτουργεί ως τιμωρός, καταπνίγει την καινοτομία και την απαραίτητη ευελιξία. Χρειαζόμαστε ένα νέο αφήγημα που να συνδυάζει την δημοσιονομική σοβαρότητα με την αναγνώριση ότι η οικονομική πολιτική είναι μια διαρκής διαδικασία μάθησης, όχι ένα σύνολο από αμετάβλητους κανόνες.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η απαίτηση για «μηδενικά λάθη» στην πολιτική και την οικονομία παραλύει τη λήψη αποφάσεων και μεταθέτει την ευθύνη σε γενικούς κανόνες, αντί για ουσιαστική ανάλυση.
• Η διάκριση μεταξύ ενός «τίμιου λάθους» που βασίζεται σε ελλιπή δεδομένα και μιας «αποτυχίας» λόγω αμέλειας ή ιδεοληψίας είναι κρίσιμη για την αξιολόγηση των κυβερνήσεων και των θεσμών.
• Η οικοδόμηση ενός συστήματος που επιτρέπει τον πειραματισμό, αλλά και την έγκαιρη διόρθωση, είναι πιο ανθεκτικό από ένα σύστημα που στοχεύει στην τέλεια πρόβλεψη.

Γιατί έχει σημασία: Η αναγνώριση του δικαιώματος στο λάθος δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, αλλά προϋπόθεση ωριμότητας. Σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων, από την ενεργειακή έως την κλιματική, οι κοινωνίες που θα ευημερήσουν είναι εκείνες που θα τολμήσουν να δοκιμάσουν νέες λύσεις, χωρίς να φοβούνται να παραδεχτούν την αποτυχία και να αλλάξουν πορεία. Η πραγματική απειλή δεν είναι το λάθος, αλλά η αλαζονεία της βεβαιότητας και η άρνηση της πολυπλοκότητας. Η οικονομία και η πολιτική χρειάζονται περισσότερο ταπεινότητα και λιγότερο δογματισμό, για να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις προκλήσεις του μέλλοντος.