Γιάννης Οικονομίδης: Δεν ξέρω αν η «Σπασμένη Φλέβα» είναι για τα οσκαρικά γούστα, και να μπούμε στις 20 ταινίες θα είναι μεγάλη επιτυχία

Lead: Τη στιγμή που το υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωνε επίσημα την επιλογή της ταινίας «Σπασμένη Φλέβα» ως την ελληνική υποψηφιότητα για τα Όσκαρ, ο σκηνοθέτης της, Γιάννης Οικονομίδης, κρατούσε χαμηλούς τόνους. «Είναι μια ωραία διάκριση, μεγάλη τιμή», δήλωσε στο Πρώτο Θέμα, προσθέτοντας με χαρακτηριστική ειλικρίνεια ότι δεν γνωρίζει αν η ταινία του ταιριάζει στα «οσκαρικά γούστα» και ότι ακόμη και η είσοδος στις 20 ταινίες της τελικής λίστας θα αποτελούσε μεγάλη επιτυχία.

Η δήλωση αυτή δεν αποτελεί προσποίηση ή ταπεινολογία, αλλά συνιστά μια ρεαλιστική εκτίμηση από έναν δημιουργό που γνωρίζει καλά τόσο το έργο του όσο και τους κανόνες της διεθνούς κινηματογραφικής αγοράς. Ο Οικονομίδης, γνωστός για το σκληρό, νατουραλιστικό και κοινωνικά αιχμηρό σινεμά του (από το «Μαленькая Αγγλία» μέχρι το «Βοήθεια, ο γείτονάς μου είναι ντίλερ»), δεν έχει ποτέ επιδιώξει να ευχαριστήσει τα διεθνή φεστιβαλικά ή ακαδημαϊκά γούστα. Η «Σπασμένη Φλέβα», που πραγματεύεται την επισφάλεια και την ανθρώπινη φθορά στις παρυφές της Αθήνας, αποτελεί ένα τυπικό δείγμα της αισθητικής του: ωμή, σχεδόν ντοκιμαντερίστικη, με έντονο κοινωνικό σχολιασμό. Αυτό ακριβώς το στοιχείο αποτελεί και το μεγάλο του πλεονέκτημα, αλλά και το πιθανό εμπόδιο στην κούρσα των Όσκαρ, όπου οι επιτροπές συχνά προτιμούν πιο «παραδοσιακές» ή πολιτικά ορθές αφηγήσεις.

Η επιλογή της «Σπασμένης Φλέβας» από την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου δεν είναι τυχαία. Σε μια χρονιά όπου το ελληνικό σινεμά αναζητά διέξοδο στη διεθνή σκηνή, η ταινία του Οικονομίδη ξεχωρίζει για την αυθεντικότητά της. Ωστόσο, ο ίδιος ο σκηνοθέτης φαίνεται να έχει πλήρη επίγνωση του ανταγωνισμού: η κατηγορία της Καλύτερης Διεθνούς Ταινίας περιλαμβάνει ισχυρά ονόματα από όλο τον κόσμο, και η διαδικασία είναι πολύπλοκη. Η φάση των 15 ταινιών (shortlist) και στη συνέχεια των 5 υποψηφιοτήτων είναι άκρως απαιτητική, με τις λίγες διαθέσιμες θέσεις να διεκδικούνται από εκατοντάδες χώρες. Η δήλωση του Οικονομίδη ότι «ακόμη και η είσοδος στις 20 ταινίες θα είναι μεγάλη επιτυχία» δεν είναι ηττοπάθεια, αλλά μια τεχνική και ακριβής ανάγνωση των δεδομένων.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η «Σπασμένη Φλέβα» επιλέχθηκε ως η επίσημη ελληνική πρόταση για το Όσκαρ Καλύτερης Διεθνούς Ταινίας, με τον Γιάννη Οικονομίδη να δηλώνει ότι η διάκριση αυτή είναι τιμητική, αλλά να θέτει χαμηλούς πήχεις για τη συνέχεια, θεωρώντας την είσοδο στην τελική 20άδα ως επιτυχία.
• Ο σκηνοθέτης, γνωστός για το σκληρό και ρεαλιστικό του ύφος, φαίνεται να αμφιβάλλει αν το συγκεκριμένο στιλ ταιριάζει στα «οσκαρικά γούστα», που συχνά ευνοούν πιο καλλιτεχνικά ή mainstream αφηγήματα.
• Η διαδικασία επιλογής περιλαμβάνει δύο κομβικά στάδια: πρώτα η ανακοίνωση της shortlist με τις 15 ταινίες και στη συνέχεια οι 5 τελικές υποψηφιότητες. Η ελληνική συμμετοχή θα διαγωνιστεί με ισχυρότατες παραγωγές από όλο τον κόσμο.

Γιατί έχει σημασία: Η στάση του Οικονομίδη είναι αποκαλυπτική για το πώς αντιλαμβάνεται το ελληνικό σινεμά τον ρόλο του στη διεθνή σκηνή. Δεν πρόκειται για μια αφελή προσδοκία διάκρισης, αλλά για μια ώριμη και αυτογνωστική προσέγγιση. Η συμμετοχή της «Σπασμένης Φλέβας» στα Όσκαρ, ανεξαρτήτως αποτελέσματος, σηματοδοτεί την παρουσία μιας φωνής που δεν συμβιβάζεται με τα κυρίαρχα αφηγήματα. Ακόμη κι αν η πορεία σταματήσει νωρίς, η ίδια η υποψηφιότητα αναδεικνύει έναν δημιουργό που παραμένει πιστός στο όραμά του, υπενθυμίζοντας ότι η αξία ενός φιλμ δεν μετριέται πάντα με τα βραβεία, αλλά με την αντοχή του στον χρόνο και την αλήθεια του βλέμματός του.