Ντόναλντ Τουσκ: Προσκαλώντας τον Βλαντίμιρ Πούτιν στους G20 πιθανόν να ενθάρρυνε τη ρωσική επιθετικότητα στην Ουκρανία

Lead: Η δημόσια τοποθέτηση του Ντόναλντ Τουσκ ότι η πρόσκληση του Βλαντίμιρ Πούτιν στη Σύνοδο των G20 μπορεί να λειτουργήσει ως έμμεση ενθάρρυνση της ρωσικής επιθετικότητας στην Ουκρανία πυροδοτεί νέο κύκλο διπλωματικών αντιπαραθέσεων, λίγες εβδομάδες πριν από τη κρίσιμη σύνοδο του Δεκεμβρίου στο Μαϊάμι της Φλόριντα. Η δήλωση του Πολωνού πρωθυπουργού δεν αποτελεί απλή ρητορική: εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση για το κατά πόσο τα πολυμερή φόρουμ μπορούν να παραμένουν λειτουργικά όταν ένα μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ βρίσκεται σε πόλεμο κατά γειτονικής χώρας.

Το βασικό επιχείρημα του Τουσκ είναι ότι η παρουσία του Πούτιν σε τραπέζι κορυφαίων οικονομιών στέλνει λάθος μήνυμα: ότι η επιθετικότητα δεν έχει κόστος και ότι η διεθνής κοινότητα είναι διατεθειμένη να επιστρέψει στην «κανονικότητα» χωρίς προηγούμενη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο. Από την άλλη πλευρά, υποστηρικτές της συμμετοχής του Ρώσου προέδρου επικαλούνται τη λογική της διατήρησης ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας, ιδίως σε ζητήματα παγκόσμιας οικονομίας, ενέργειας και επισιτιστικής ασφάλειας. Ωστόσο, το δίλημμα είναι βαθύτερο: αν η G20 αποκλείσει τον Πούτιν, κινδυνεύει να μετατραπεί σε φόρουμ χωρίς έναν από τους βασικούς παίκτες της παγκόσμιας σκακιέρας· αν τον υποδεχθεί χωρίς όρους, νομιμοποιεί έμπρακτα την αναθεωρητική πολιτική της Μόσχας.

Η χρονική συγκυρία εντείνει την ένταση. Οι συζητήσεις για επόμενες φάσεις στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο, η κόπωση των ευρωπαϊκών κοινωνιών από τον πόλεμο και η αμερικανική εκλογική αβεβαιότητα δημιουργούν ένα ρευστό περιβάλλον. Σε αυτό το πλαίσιο, η δήλωση Τουσκ λειτουργεί και ως προειδοποίηση προς τους συμμάχους: η όποια χαλάρωση της πίεσης στη Ρωσία μπορεί να ερμηνευθεί από το Κρεμλίνο ως αδυναμία της Δύσης. Παράλληλα, αναδεικνύει τη διάσταση απόψεων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου χώρες όπως η Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής πιέζουν για σκληρή γραμμή, ενώ άλλες προτάσσουν την ανάγκη διαλόγου.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Σύνοδος των G20 έχει προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο στο Μαϊάμι, με το ζήτημα της συμμετοχής Πούτιν να παραμένει ανοιχτό και διχαστικό.
• Ο Ντόναλντ Τουσκ συνδέει την πρόσκληση με ενδεχόμενη ενθάρρυνση της ρωσικής επιθετικότητας, θέτοντας ζήτημα πολιτικής αρχής και όχι μόνο διαδικασίας.
• Η συζήτηση αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα μεταξύ διατήρησης διαύλων επικοινωνίας και απονομής de facto νομιμοποίησης σε μια χώρα που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο.

Γιατί έχει σημασία: Το αν θα καθίσει ο Πούτιν στο τραπέζι των G20 δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια πρωτοκόλλου. Είναι δείκτης της ισχύος —ή της αδυναμίας— της διεθνούς τάξης να επιβάλει κόστος σε όσους την αμφισβητούν. Η στάση που θα κρατήσουν οι μεγάλες οικονομίες θα καθορίσει αν η Ουκρανία αντιμετωπίζεται ως κεντρικό ζήτημα αρχής ή ως ένα ακόμη διαχειρίσιμο πρόβλημα στην ατζέντα. Σε κάθε περίπτωση, η δήλωση Τουσκ υποχρεώνει τους εταίρους να πάρουν θέση ανοιχτά, χωρίς τη βολή της σιωπηλής ουδετερότητας.