Η Τουρκία προειδοποιεί για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: «Δεν θα το επιτρέψουμε, αν δεν δώσουμε εμείς άδεια»

Lead: Νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις προκαλεί η προειδοποίηση της Άγκυρας ότι δεν θα επιτρέψει την υλοποίηση του υποθαλάσσιου καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, εάν προηγουμένως δεν δοθεί τουρκική άδεια. Με ανακοίνωσή του, το υπουργείο Άμυνας της Τουρκίας επαναφέρει τον γνωστό ισχυρισμό περί εργασιών «εντός τουρκικής υφαλοκρηπίδας», θέτοντας εκ νέου ζήτημα οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η τουρκική θέση δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία. Από την έναρξη των συζητήσεων για τη διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου, η Άγκυρα προβάλλει αντιρρήσεις για τμήματα της όδευσης του καλωδίου, υποστηρίζοντας ότι διέρχονται από περιοχές τις οποίες θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα. Πρόκειται για πάγια τακτική: η Τουρκία επιχειρεί να συνδέσει τεχνικά ενεργειακά έργα με τη μη λυθείσα διαφορά οριοθέτησης, ώστε να αποκτήσει διαπραγματευτικό χαρτί. Το ενδιαφέρον, ωστόσο, είναι ότι το έργο έχει στρατηγική σημασία για την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου και τη διασύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού. Η Κύπρος παραμένει το μόνο κράτος-μέλος της ΕΕ χωρίς διασύνδεση, και το καλώδιο αποτελεί βασικό εργαλείο για την άρση αυτής της απομόνωσης. Η τουρκική ανακοίνωση λειτουργεί αποτρεπτικά, στοχεύοντας είτε σε καθυστέρηση είτε σε επαναδιαπραγμάτευση της όδευσης υπό τουρκικούς όρους. Παράλληλα, εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο η ΕΕ θα στηρίξει έμπρακτα ένα έργο κοινοτικού ενδιαφέροντος έναντι τρίτης χώρας. Η Αθήνα και η Λευκωσία καλούνται να απαντήσουν συντονισμένα, επικαλούμενες το διεθνές δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, την οποία η Τουρκία δεν έχει υπογράψει. Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η προειδοποίηση θα μείνει σε επίπεδο δηλώσεων ή θα μεταφραστεί σε παρεμβάσεις στην περιοχή.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Τουρκία δεν αναγνωρίζει την οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου και προβάλλει αντιρρήσεις για τμήματα της όδευσης του καλωδίου.
• Το έργο Κρήτη – Κύπρος θεωρείται κρίσιμο για την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου και χρηματοδοτείται εν μέρει από ευρωπαϊκούς πόρους.
• Η Άγκυρα συνδέει το ζήτημα με ευρύτερες διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, επιχειρώντας να αποκτήσει διαπραγματευτικό πλεονέκτημα.

Γιατί έχει σημασία: Η τουρκική προειδοποίηση δεν αφορά μόνο ένα τεχνικό έργο. Αγγίζει τον πυρήνα της ενεργειακής κυριαρχίας και της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, δοκιμάζοντας την αποφασιστικότητα της ΕΕ να υπερασπιστεί υποδομές στρατηγικού χαρακτήρα. Εάν η Άγκυρα καταφέρει να μπλοκάρει ή να καθυστερήσει τη διασύνδεση, θα έχει πετύχει de facto αναγνώριση των διεκδικήσεών της, δημιουργώντας επικίνδυνο προηγούμενο για μελλοντικά έργα στην περιοχή.