Ιταλία: Εγκρίθηκε το «πλαφόν» στον αριθμό ξένων μαθητών και η απαγόρευση της μπούρκας στα σχολεία

Lead: Η ιταλική κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι ενέκρινε ένα αμφιλεγόμενο πακέτο μέτρων για την εκπαίδευση, το οποίο θέτει ανώτατο όριο στον αριθμό ξένων μαθητών ανά τάξη και απαγορεύει τη μπούρκα και άλλα θρησκευτικά σύμβολα που καλύπτουν το πρόσωπο στα σχολεία. Η απόφαση, που παρουσιάστηκε ως μέσο διασφάλισης της κοινωνικής συνοχής και της εκπαιδευτικής ποιότητας, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, με πολλούς να κάνουν λόγο για στοχευμένη πολιτική κίνηση ενόψει των επόμενων εκλογικών αναμετρήσεων.

Το «πλαφόν» στους ξένους μαθητές, σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, θα εφαρμοστεί σταδιακά από το επόμενο σχολικό έτος και θα αφορά κυρίως σχολεία όπου ο αριθμός των αλλοδαπών μαθητών υπερβαίνει ένα συγκεκριμένο ποσοστό επί του συνόλου. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το μέτρο θα διευκολύνει την ενσωμάτωση και θα αποτρέψει τη δημιουργία «γκέτο» σε ορισμένα σχολεία. Ωστόσο, εκπαιδευτικοί σύλλογοι και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι η πολιτική αυτή νομιμοποιεί διακρίσεις και υπονομεύει τη βασική αρχή της ισότιμης πρόσβασης στην εκπαίδευση. Παράλληλα, η απαγόρευση της μπούρκας και του νικάμπ στα σχολεία παρουσιάζεται ως μέτρο ασφαλείας και διαφάνειας στις σχολικές κοινότητες, αλλά επικριτές επισημαίνουν ότι πλήττει δυσανάλογα μουσουλμάνες μαθήτριες και τις οικογένειές τους.

Η πολιτική σκοπιμότητα πίσω από τις αποφάσεις είναι εμφανής. Η Μελόνι, ενισχυμένη από τη σταθερή δημοσκοπική της θέση, επιχειρεί να εδραιώσει την επιρροή της στο υπερσυντηρητικό ακροατήριο, το οποίο αντιμετωπίζει τη μετανάστευση και το Ισλάμ ως κεντρικές απειλές για την εθνική ταυτότητα. Το στοίχημα είναι διπλό: αφενός να κινητοποιήσει τη βάση της ενόψει των ευρωεκλογών, αφετέρου να στείλει μήνυμα προς τα δεξιά κόμματα της Ευρώπης ότι η Ιταλία πρωτοστατεί σε μια σκληρή γραμμή. Ωστόσο, η τακτική αυτή ενέχει κινδύνους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη εκφράσει επιφυλάξεις για συμβατότητα των μέτρων με το ενωσιακό δίκαιο, ενώ οι σχολικές κοινότητες προειδοποιούν για πρακτικά προβλήματα εφαρμογής, όπως η έλλειψη εναλλακτικών δομών για τους μαθητές που θα αποκλείονται.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Το «πλαφόν» στους ξένους μαθητές θα εφαρμοστεί σταδιακά και αφορά σχολεία με υψηλά ποσοστά αλλοδαπών, με το υπουργείο να επικαλείται λόγους ενσωμάτωσης.
• Η απαγόρευση της μπούρκας και του νικάμπ στα σχολεία παρουσιάζεται ως μέτρο ασφαλείας, αλλά επικρίνεται ως στοχευμένη διάκριση κατά μουσουλμάνων μαθητριών.
• Η αντιπολίτευση και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αμφισβητούν τη νομιμότητα των μέτρων, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει πιθανές παραβιάσεις του ενωσιακού δικαίου.

Γιατί έχει σημασία: Η απόφαση της ιταλικής κυβέρνησης δεν αφορά μόνο την εκπαιδευτική πολιτική. Σηματοδοτεί μια ευρύτερη στροφή προς την εθνική περιχαράκωση και την πολιτισμική ομοιογένεια, θέτοντας υπό αμφισβήτηση θεμελιώδεις αρχές της Ευρώπης των δικαιωμάτων. Εάν τα μέτρα εφαρμοστούν, θα αποτελέσουν προηγούμενο για άλλα κράτη-μέλη, ενώ παράλληλα θα δοκιμάσουν την αντοχή των θεσμών της ΕΕ απέναντι σε πολιτικές που ενδέχεται να παραβιάζουν το κοινοτικό κεκτημένο. Το στοίχημα για τη Μελόνι είναι αν θα μετατρέψει την ιδεολογική της ατζέντα σε εκλογικό κέρδος χωρίς να προκαλέσει ανεπανόρθωτες ρήξεις στο εσωτερικό και στο εξωτερικό.