Τουρκική πρόταση σε Ουκρανία και Ρωσία για παύση των επιθέσεων στη Μαύρη Θάλασσα | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Η Τουρκία επανέρχεται στο προσκήνιο της διπλωματίας για τον πόλεμο στην Ουκρανία, προτείνοντας στη Μόσχα και το Κίεβο μια νέα συμφωνία για παύση των επιθέσεων στη Μαύρη Θάλασσα. Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε η Καθημερινή, το τουρκικό σχέδιο έχει ως πρότυπο τη συμφωνία για τα σιτηρά που συνήφθη τον Ιούλιο του 2022, κατόπιν μεσολάβησης της Άγκυρας και του ΟΗΕ. Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια συγκυρία όπου οι εχθροπραξίες στη θάλασσα έχουν κλιμακωθεί, θέτοντας σε κίνδυνο τόσο την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας όσο και την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.

Η τουρκική πρωτοβουλία δεν είναι τυχαία. Η Άγκυρα διατηρεί από την αρχή του πολέμου μια ισορροπημένη στάση, διατηρώντας ανοιχτούς διαύλους και με τις δύο πλευρές, γεγονός που της επιτρέπει να λειτουργεί ως διαμεσολαβητής. Το μοντέλο της συμφωνίας του 2022, που επέτρεψε την ασφαλή εξαγωγή ουκρανικών σιτηρών μέσω του διαδρόμου της Μαύρης Θάλασσας, αποτελεί τη βάση της νέας πρότασης. Ωστόσο, οι συνθήκες έχουν αλλάξει δραματικά από τότε. Η Ρωσία αποχώρησε από τη συμφωνία τον Ιούλιο του 2023, επικαλούμενη παραβιάσεις των όρων της, και έκτοτε οι επιθέσεις σε λιμάνια και πλοία έχουν ενταθεί. Παράλληλα, η Ουκρανία έχει αναπτύξει τη δική της ναυτική στρατηγική με θαλάσσια drones, αμφισβητώντας την κυριαρχία του ρωσικού στόλου στη δυτική Μαύρη Θάλασσα.

Η νέα τουρκική πρόταση στοχεύει στη δημιουργία ενός μηχανισμού ασφάλειας που θα επιτρέπει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα χωρίς στρατιωτικές επιθέσεις, τουλάχιστον σε συγκεκριμένες ζώνες. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει την αποφυγή πλήγματος σε εμπορικά πλοία, την προστασία των λιμανιών εξαγωγής και τη δημιουργία ενός συστήματος ελέγχου υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Για τη Ρωσία, μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να προσφέρει ανάσα στις εξαγωγές της, ενώ για την Ουκρανία θα σήμαινε σταθεροποίηση των εξαγωγικών ροών και μείωση των κινδύνων για τα πλοία της. Ωστόσο, οι διαφορές παραμένουν βαθιές: η Μόσχα ζητά εγγυήσεις για την άρση κυρώσεων στον αγροτικό τομέα, ενώ το Κίεβο επιμένει στην αποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων από τα κατεχόμενα λιμάνια.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Τουρκία προτείνει συμφωνία κατά των επιθέσεων στη Μαύρη Θάλασσα, βασισμένη στο μοντέλο της συμφωνίας για τα σιτηρά του 2022.
• Η Ρωσία είχε αποχωρήσει από την αρχική συμφωνία το 2023, ενώ οι εχθροπραξίες στη θάλασσα έχουν κλιμακωθεί με θαλάσσια drones και πλήγματα σε λιμάνια.
• Η Άγκυρα επιδιώκει ρόλο εγγυήτριας της ναυσιπλοΐας, με πιθανή εμπλοκή του ΟΗΕ, σε μια προσπάθεια να διατηρήσει την επιρροή της στην περιοχή.

Γιατί έχει σημασία: Η τουρκική πρόταση αναδεικνύει τη διαρκή ανάγκη για διπλωματικές λύσεις σε έναν πόλεμο που έχει σταθεροποιηθεί σε ένα αιματηρό αδιέξοδο. Εάν ευοδωθεί, θα μπορούσε να αποκαταστήσει μερικώς την εμπιστοσύνη μεταξύ των εμπολέμων και να προστατεύσει κρίσιμες εξαγωγές σιτηρών, με άμεσο αντίκτυπο στις παγκόσμιες τιμές τροφίμων. Παράλληλα, ενισχύει τον ρόλο της Τουρκίας ως περιφερειακής δύναμης μεσολάβησης, σε μια εποχή που η Δύση αναζητά τρόπους αποκλιμάκωσης. Το ερώτημα παραμένει αν η Μόσχα και το Κίεβο είναι έτοιμα να συμβιβαστούν σε ένα ζήτημα που αγγίζει την κυριαρχία και την ασφάλειά τους.