Το Κόσοβο επιβάλει περιορισμούς στο Ειδικό Δικαστήριο της Χάγης που καταδίκασε τους πρώην διοικητές του UCK

Lead: Η Βουλή του Κοσόβου ενέκρινε σήμερα με 91 ψήφους υπέρ το προσχέδιο νόμου που τροποποιεί τη λειτουργία του Ειδικού Δικαστηρίου της Χάγης, στο οποίο δικάζονται εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που φέρεται να διέπραξαν στελέχη του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου (UCK). Πρόκειται για μια κατεπείγουσα νομοθετική πρωτοβουλία που φέρνει αντιμέτωπη την Πρίστινα με τους διεθνείς εταίρους της και εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης στα Δυτικά Βαλκάνια.

Η απόφαση ελήφθη σε κλίμα έντονης πολιτικής πίεσης, μετά την ανακοίνωση των κατηγορητηρίων και την έναρξη των δικών σε βάρος πρώην διοικητών του UCK, συμπεριλαμβανομένου του πρώην προέδρου του Κοσόβου, Χασίμ Θάτσι. Οι τροποποιήσεις που υιοθετήθηκαν αφορούν τη σύνθεση και τη λειτουργία των δικαστικών θαλάμων, τη διαδικασία διορισμού των δικαστών, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο το Κόσοβο συνεργάζεται με το δικαστήριο. Αν και το επίσημο επιχείρημα της κυβέρνησης είναι η «βελτίωση της αποτελεσματικότητας» και η «προστασία της εθνικής αξιοπρέπειας», διεθνείς παρατηρητές εκτιμούν ότι στην πράξη επιχειρείται ο περιορισμός της ανεξαρτησίας του θεσμού και η παρεμπόδιση της δικαστικής διαδικασίας.

Το Ειδικό Δικαστήριο, γνωστό και ως Dikasteria, συγκροτήθηκε το 2015 μετά από έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης που έκανε λόγο για εγκλήματα οργάνων του UCK, όπως παράνομες κρατήσεις, βασανιστήρια και δολοφονίες αντιφρονούντων κατά τη διάρκεια και μετά τον πόλεμο του 1998-1999. Η λειτουργία του χρηματοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από την Ευρωπαϊκή Ένωση και στηρίζεται σε διεθνείς δικαστές, γεγονός που το καθιστά θεσμό-κλειδί για την εμπέδωση του κράτους δικαίου στην περιοχή. Η σημερινή απόφαση της Βουλής ενδέχεται να προκαλέσει αντιδράσεις από τις Βρυξέλλες και τις Ηνωμένες Πολιτείες, που έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε απόπειρα υπονόμευσης του δικαστηρίου θα έχει συνέπειες στην ευρωπαϊκή προοπτική του Κοσόβου.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η τροποποίηση εγκρίθηκε με ευρεία πλειοψηφία 91 ψήφων, γεγονός που δείχνει διακομματική συναίνεση στο ζήτημα.
• Το Ειδικό Δικαστήριο της Χάγης εξετάζει υποθέσεις εγκλημάτων πολέμου και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας που αποδίδονται σε στελέχη του UCK.
• Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ΗΠΑ έχουν προειδοποιήσει ότι ενέργειες κατά της ανεξαρτησίας του δικαστηρίου μπορεί να πλήξουν τη διεθνή θέση του Κοσόβου.

Γιατί έχει σημασία: Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο το Κόσοβο. Αποτελεί τεστ για το κατά πόσο μια χώρα των Δυτικών Βαλκανίων είναι διατεθειμένη να υποτάξει την πολιτική σκοπιμότητα στο κράτος δικαίου. Αν η Πρίστινα επιμείνει σε περιορισμούς που αποδυναμώνουν το Ειδικό Δικαστήριο, κινδυνεύει να απομονωθεί διεθνώς και να θέσει σε κίνδυνο την ενταξιακή της πορεία. Αντίθετα, ο σεβασμός της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης θα ενισχύσει την αξιοπιστία της χώρας και θα στείλει σαφές μήνυμα ότι κανείς δεν είναι υπεράνω του νόμου, ανεξαρτήτως εθνικής ή πολιτικής ταυτότητας.