Ερντογάν: Η Τουρκία δεν είναι εχθρός της Ελλάδας – Μας ενδιαφέρει η «ηρεμία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο»

Lead: Σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής ρευστότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επέλεξε το βήμα της Νέας Υόρκης, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, για να στείλει ένα διπλό μήνυμα: αφενός ότι «η Τουρκία δεν είναι εχθρός της Ελλάδας» και αφετέρου ότι η Άγκυρα ενδιαφέρεται για «ηρεμία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο». Η δήλωση, όπως μεταδίδει η Ναυτεμπορική, έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά από ανάλογες τοποθετήσεις που έχουν κατά καιρούς καλλιεργήσει προσδοκίες για αποκλιμάκωση, χωρίς ωστόσο να έχουν μετουσιωθεί σε σταθερή βάση συνεννόησης.

Η επιλογή του χρόνου και του τόπου δεν είναι τυχαία. Στη Νέα Υόρκη ο Τούρκος πρόεδρος επιδιώκει να προβάλει εικόνα σταθερότητας και συνεργασίας, την ώρα που οι σχέσεις με τη Δύση παραμένουν τεταμένες σε ζητήματα όπως η Συρία, οι κυρώσεις και η ενεργειακή ασφάλεια. Η αναφορά στην Ελλάδα λειτουργεί εν μέρει ως διπλωματικό άνοιγμα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ΗΠΑ, υποδηλώνοντας ότι η Άγκυρα δεν επιθυμεί να εμφανίζεται ως αποσταθεροποιητικός παράγοντας στην περιοχή. Παράλληλα, η φρασεολογία περί «ηρεμίας» στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης διαύλων διαλόγου, χωρίς όμως να δεσμεύει την τουρκική πλευρά σε συγκεκριμένες υποχωρήσεις.

Για την Αθήνα, η δήλωση αυτή αποτελεί μεν θετική ένδειξη, πλην όμως αντιμετωπίζεται με συγκρατημένη αισιοδοξία. Οι ελληνικές θέσεις παραμένουν σταθερές: σεβασμός του διεθνούς δικαίου, της Συνθήκης της Λωζάνης και του δικαίου της θάλασσας, καθώς και αποφυγή προκλήσεων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα κλιμάκωση. Η πραγματική αξία της δήλωσης Ερντογάν θα κριθεί στην πράξη, δηλαδή στη συμπεριφορά των τουρκικών δυνάμεων στο πεδίο και στη διάθεση για ουσιαστικό διάλογο χωρίς προϋποθέσεις που ακυρώνουν εκ των προτέρων τη διαπραγμάτευση.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η δήλωση έγινε στη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο της παρουσίας Ερντογάν στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
• Η αναφορά σε «ηρεμία» στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένες δεσμεύσεις ή χρονοδιάγραμμα.
• Η ελληνική πλευρά επιμένει στο διεθνές δίκαιο και στη Συνθήκη της Λωζάνης ως βάση για οποιαδήποτε συζήτηση.

Γιατί έχει σημασία: Σε μια συγκυρία όπου οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένουν εύθραυστες, η ρητορική αποκλιμάκωσης από την Άγκυρα μπορεί να λειτουργήσει ως ευκαιρία για επανεκκίνηση του διαλόγου. Ωστόσο, η αξιοπιστία της θα κριθεί μόνο από τη μετατροπή των λόγων σε πράξεις, με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και στα κυριαρχικά δικαιώματα των δύο χωρών.