Οι χώρες του Κόλπου θα ενημερωθούν για τη «συμφωνία διαχείρισης του Ορμούζ» τη Δευτέρα στη συνάντηση του Ομάν

Lead: Τη Δευτέρα, στο περιθώριο περιφερειακής συνάντησης στο Ομάν, οι χώρες του Κόλπου αναμένεται να ενημερωθούν για μια «συμφωνία διαχείρισης του Ορμούζ» — μια εξέλιξη που φιλοδοξεί να αποκλιμακώσει την ένταση γύρω από ένα από τα πιο κρίσιμα περάσματα του πλανήτη. Ωστόσο, η ίδια η Τεχεράνη διαμηνύει ότι το άνοιγμα των Στενών εξαρτάται από τις ΗΠΑ, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η συμφωνία να μην εφαρμοστεί πλήρως.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Πρώτου Θέματος, Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η λεγόμενη «νότια διαδρομή» θα παραμείνει κλειστή, παρά την αμερικανική επιμονή για επαναλειτουργία της. Η θέση αυτή υπογραμμίζει το βασικό παράδοξο της συμφωνίας: ενώ οι χώρες του Κόλπου επιδιώκουν σταθερότητα στις θαλάσσιες μεταφορές, η εφαρμογή της εξαρτάται από μια ευρύτερη διευθέτηση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης που παραμένει άλυτη. Το Ομάν, που διατηρεί παραδοσιακά δίαυλο επικοινωνίας με το Ιράν, εμφανίζεται ως ουδέτερος χώρος όπου οι πληροφορίες μπορούν να ανταλλαγούν χωρίς άμεση εμπλοκή των μεγάλων αντιπάλων.

Η «συμφωνία διαχείρισης του Ορμούζ» δεν είναι απλώς τεχνικό κείμενο για ναυσιπλοΐα. Αγγίζει την καρδιά της ενεργειακής ασφάλειας: από τα Στενά διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου. Ένα καθεστώς διαχείρισης θα μπορούσε να περιλαμβάνει μηχανισμούς επιτήρησης, διαύλους άμεσης επικοινωνίας για αποφυγή επεισοδίων και εγγυήσεις ελεύθερης διέλευσης. Όμως, όπως δείχνει η δήλωση του Ιρανού αξιωματούχου, η Τεχεράνη δεν φαίνεται διατεθειμένη να παραχωρήσει τον έλεγχο χωρίς αντάλλαγμα — πιθανότατα άρση κυρώσεων ή εγγυήσεις ασφαλείας.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η ενημέρωση των χωρών του Κόλπου θα γίνει τη Δευτέρα στη συνάντηση του Ομάν, χωρίς να έχει διευκρινιστεί το ακριβές επίπεδο εκπροσώπησης.
• Ιρανός αξιωματούχος συνδέει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ με τις ΗΠΑ, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η «νότια διαδρομή» παραμένει κλειστή.
• Η Ουάσιγκτον επιμένει στην επαναλειτουργία, αλλά η Τεχεράνη θέτει όρους που ξεπερνούν το τεχνικό πλαίσιο της συμφωνίας.

Γιατί έχει σημασία: Η όποια συμφωνία για τον Ορμούζ δεν είναι διπλωματική λεπτομέρεια — είναι τεστ για το αν η περιφερειακή αποκλιμάκωση μπορεί να προχωρήσει χωρίς άμεση αμερικανοϊρανική συμφωνία. Αν η Τεχεράνη κρατήσει κλειστή τη νότια διαδρομή, οι χώρες του Κόλπου θα βρεθούν να στηρίζουν μια διαδικασία που δεν ελέγχουν, την ώρα που οι αγορές ενέργειας παρακολουθούν με αγωνία. Το στοίχημα της Δευτέρας δεν είναι μόνο η ελεύθερη ναυσιπλοΐα, αλλά το αν η περιοχή μπορεί να διαχειριστεί τις κρίσεις της χωρίς να χρειάζεται την έγκριση των πρωταγωνιστών της αντιπαράθεσης.