Κάποτε ήταν το προπύργιο των ΗΠΑ στην Ανατολή – Το μικροσκοπικό νησί όπου Κινέζες ταξιδεύουν για να γεννήσουν μωρά με αμερικανική υπηκοότητα

Lead: Σε ένα μικροσκοπικό νησί του Ειρηνικού, πλάτους μόλις πέντε μιλίων και με πληθυσμό περίπου 50.000 κατοίκων, εκτυλίσσεται εδώ και χρόνια ένα φαινόμενο που συνδυάζει τη γεωπολιτική, την οικονομία και το δίκαιο της ιθαγένειας: το Σαϊπάν, έδαφος των ΗΠΑ από το 1986, έχει μετατραπεί σε προορισμό για Κινέζες εγκύους που επιδιώκουν να γεννήσουν παιδιά με αμερικανική υπηκοότητα. Κάποτε προπύργιο της αμερικανικής παρουσίας στην Ασία, σήμερα αποτελεί σημείο τομής για ερωτήματα σχετικά με την κυριαρχία, τη μετανάστευση και τις οικονομικές ροές.

Το Σαϊπάν ανήκει στις Βόρειες Μαριάνες, μια κοινοπολιτεία που βρίσκεται σε στρατηγική θέση στον δυτικό Ειρηνικό. Η ιδιότητά του ως αμερικανικού εδάφους σημαίνει ότι όποιος γεννιέται εκεί αποκτά αυτομάτως αμερικανική υπηκοότητα, βάσει της αρχής του δικαίου του εδάφους. Αυτό το νομικό παράθυρο έχει δημιουργήσει μια εξειδικευμένη τουριστική βιομηχανία: πρακτορεία στην Κίνα προσφέρουν πακέτα που περιλαμβάνουν πτήσεις, διαμονή και ιατρική περίθαλψη, με κόστος που κυμαίνεται από δεκάδες έως εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια. Οι τοπικές κλινικές και ξενοδοχεία έχουν προσαρμοστεί, ενώ οι αρχές του νησιού βλέπουν τα έσοδα, αλλά και τις εντάσεις, να αυξάνονται.

Η πρακτική δεν είναι παράνομη, αλλά έχει προκαλέσει αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον. Κριτικοί υποστηρίζουν ότι εκμεταλλεύεται ένα κενό του συστήματος και ότι υπονομεύει την έννοια της ιθαγένειας, ενώ άλλοι επισημαίνουν ότι το Σαϊπάν χρειάζεται οικονομική στήριξη και ότι ο τουρισμός γέννας αποτελεί αναγκαίο έσοδο. Παράλληλα, το Πεκίνο έχει εκφράσει δυσφορία, καθώς οι Κινέζες πολίτες που αποκτούν παιδιά με αμερικανικά διαβατήρια δημιουργούν μια ιδιότυπη διασπορά. Το ζήτημα έχει φτάσει και στο Κογκρέσο, με προτάσεις για περιορισμό της αυτόματης υπηκοότητας στα εδάφη, αν και κάτι τέτοιο θα απαιτούσε συνταγματική αναθεώρηση.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Το Σαϊπάν είναι αμερικανικό έδαφος από το 1986 και εφαρμόζει το δίκαιο του εδάφους για την υπηκοότητα.
• Κινέζικα πρακτορεία προσφέρουν οργανωμένα ταξίδια γέννας, με κόστος που φτάνει τις εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια.
• Η πρακτική προκαλεί πολιτικές και διπλωματικές αντιδράσεις, αλλά παραμένει νόμιμη.

Γιατί έχει σημασία: Το φαινόμενο του Σαϊπάν αποκαλύπτει πώς ένα μικροσκοπικό, απομακρυσμένο νησί μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο παγκόσμιων αντιθέσεων. Συνδυάζει τη μεταναστευτική πολιτική, τις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας και την ευθύνη των τοπικών κοινωνιών, θέτοντας ερωτήματα για το μέλλον της ιθαγένειας σε έναν κόσμο όπου τα σύνορα γίνονται όλο και πιο ρευστά.