Αγνόησε την ΕΕ η Σερβία: Με επίσημες τιμές η κηδεία του «χασάπη της Βοσνίας» Ράτκο Μλάντιτς

Lead: Η Σερβία προχώρησε σε μια προκλητική επίδειξη εθνικιστικής ρητορικής, παραβλέποντας τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποδίδοντας στρατιωτικές τιμές στον καταδικασμένο εγκληματία πολέμου Ράτκο Μλάντιτς. Η κηδεία του, που τελέστηκε με τιμές αρχηγού κράτους, στέλνει ένα ανησυχητικό μήνυμα για το μέλλον των δυτικών βαλκανικών χωρών στην ευρωπαϊκή προοπτική τους.

Η τέλεση της κηδείας του Ράτκο Μλάντιτς με πλήρεις στρατιωτικές τιμές στο Βελιγράδι δεν ήταν απλώς μια οικογενειακή υπόθεση, αλλά μια πολιτική πράξη με βαθύ συμβολισμό. Το γεγονός ότι στο φέρετρο είχαν τοποθετηθεί το στρατιωτικό πηλήκιο και το ξίφος του, ενώ εκατέρωθεν στέκονταν Σέρβοι στρατιώτες με στολές εκστρατείας, συνιστά μια συνειδητή αναβίωση της εποχής των πολέμων της δεκαετίας του '90. Η επιλογή αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την καταδίκη του από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία για γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, όπου σφαγιάστηκαν πάνω από 8.000 μουσουλμάνοι άνδρες και αγόρια.

Η στάση των σερβικών αρχών υποδηλώνει μια εντεινόμενη πόλωση στο εσωτερικό της χώρας, όπου ο εθνικιστικός λόγος εξακολουθεί να βρίσκει πρόσφορο έδαφος, παρά τις δεσμεύσεις για εξομάλυνση των σχέσεων με τους γείτονες. Η απόφαση να τιμηθεί ένα πρόσωπο που συμβολίζει τη μαύρη σελίδα της βαλκανικής ιστορίας, ενώ η ΕΕ έχει καταστήσει σαφές ότι ο σεβασμός στη διεθνή δικαιοσύνη και τη συμφιλίωση αποτελούν αδιαπραγμάτευτους όρους για την ένταξη, δείχνει ότι η σερβική ηγεσία ισορροπεί επικίνδυνα μεταξύ της ευρωπαϊκής προοπτικής και των εσωτερικών εθνικιστικών πιέσεων.

Η ενέργεια αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη από τις Βρυξέλλες, οι οποίες παρακολουθούν με ανησυχία την άνοδο του εθνικιστικού λαϊκισμού στην περιοχή. Η δημόσια γιορτή της μνήμης ενός καταδικασμένου εγκληματία δεν συνιστά μόνο προσβολή προς τα θύματα της γενοκτονίας, αλλά και υπονόμευση των προσπαθειών για διαρκή ειρήνη και σταθερότητα στα Δυτικά Βαλκάνια. Η σερβική κυβέρνηση, επιλέγοντας να αγνοήσει τις ευρωπαϊκές κόκκινες γραμμές, ενδέχεται να πληρώσει το τίμημα στην πορεία της προς την ένταξη, καθώς η ΕΕ έχει αποδείξει στο παρελθόν ότι η διεύρυνση δεν γίνεται εις βάρος των θεμελιωδών αρχών της.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η κηδεία του Ράτκο Μλάντιτς τελέστηκε με πλήρεις στρατιωτικές τιμές, περιλαμβανομένων στρατιωτών με στολές εκστρατείας και συμβολικών αντικειμένων όπως το πηλήκιο και το ξίφος του, γεγονός που συνιστά άμεση πρόκληση προς τη διεθνή κοινότητα και τα θύματα του πολέμου.
• Ο Μλάντιτς ήταν καταδικασμένος για γενοκτονία και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, με την ποινή του να επικυρώνεται οριστικά, καθιστώντας τον σύμβολο των εγκλημάτων πολέμου στη Βοσνία.
• Η στάση της Σερβίας έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις ευρωπαϊκές της φιλοδοξίες, καθώς η ΕΕ έχει θέσει ως προϋπόθεση ένταξης την πλήρη συνεργασία με τη διεθνή δικαιοσύνη και την προώθηση της συμφιλίωσης στην περιοχή.

Γιατί έχει σημασία: Η απόδοση τιμών σε έναν καταδικασμένο εγκληματία πολέμου από επίσημο κρατικό πρωτοκολλό αποτελεί μια επικίνδυνη οπισθοδρόμηση για την περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων. Υπονομεύει την αξιοπιστία της Σερβίας ως υποψήφιας προς ένταξη χώρας και ενισχύει τις ανησυχίες ότι το Βελιγράδι δεν έχει αποδεχθεί πλήρως το παρελθόν του. Η επιλογή αυτή δεν προσβάλλει μόνο τη μνήμη των θυμάτων, αλλά θέτει εν αμφιβόλω τη δέσμευση της χώρας για μια ευρωπαϊκή πορεία που βασίζεται στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθιστώντας επιτακτική την άμεση αντίδραση της ΕΕ για την αποτροπή περαιτέρω αποσταθεροποίησης.