Ισραήλ: Ο Νετανιάχου απειλεί με αφαίρεση υπηκοότητας όσων «δυσφημούν τον στρατό» στο εξωτερικό

Lead: Σε μια κίνηση που πυροδοτεί έντονη συζήτηση για τα όρια της ελευθερίας του λόγου, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ανακοίνωσε την πρόθεσή του να καταθέσει δύο νομοσχέδια που θα επιτρέπουν την αφαίρεση της ισραηλινής υπηκοότητας από πολίτες που «δυσφημούν» τον στρατό της χώρας στο εξωτερικό. Η εξαγγελία, όπως μεταδίδει η Ναυτεμπορική, έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης διεθνούς πίεσης προς το Ισραήλ για τον τρόπο διεξαγωγής των στρατιωτικών επιχειρήσεων, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να περιορίσει τις φωνές που θεωρεί ότι πλήττουν τη νομιμοποίηση των ενόπλων δυνάμεων.

Το πρώτο νομοσχέδιο, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, θα εισάγει τη δυνατότητα ανάκλησης της υπηκοότητας, ενώ το δεύτερο αναμένεται να θεσμοθετεί κυρώσεις για όσους προβαίνουν σε δηλώσεις που κρίνονται ότι βλάπτουν τη χώρα. Η επιλογή του Νετανιάχου να συνδέσει άμεσα την υπηκοότητα με τον τρόπο που εκφράζονται οι πολίτες για τον στρατό συνιστά σαφή κλιμάκωση. Πρόκειται για μια προσέγγιση που υπερβαίνει τα παραδοσιακά όρια της ποινικής καταστολής και εισάγει ένα εργαλείο διοικητικής πίεσης με ιδιαίτερα βαρύ συμβολισμό, καθώς η ιθαγένεια αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα και όχι προνόμιο υπό αίρεση.

Νομικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι τέτοιου είδους ρυθμίσεις ενδέχεται να προσκρούσουν σε συνταγματικές και διεθνείς διατάξεις που προστατεύουν την ελευθερία της έκφρασης, ενώ θέτουν και ζητήματα διακριτικής μεταχείρισης. Παράλληλα, εγείρονται ερωτήματα για το ποιος θα ορίζει τι συνιστά «δυσφήμιση» και με ποια κριτήρια, αφήνοντας περιθώρια για αυθαίρετες ερμηνείες. Η κίνηση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ενίσχυσης του ελέγχου της δημόσιας συζήτησης, το οποίο παρατηρείται σε αρκετές χώρες εν μέσω πολεμικών συγκρούσεων.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο Νετανιάχου εξήγγειλε δύο νομοσχέδια: το ένα προβλέπει ανάκληση υπηκοότητας, το δεύτερο κυρώσεις για δηλώσεις κατά του στρατού στο εξωτερικό.
• Η ρύθμιση αφορά πολίτες που εκφράζονται δημόσια εκτός Ισραήλ, γεγονός που εγείρει ζητήματα εδαφικής και νομικής εφαρμογής.
• Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν για συρρίκνωση της ελευθερίας του λόγου και πολιτικές διώξεις.

Γιατί έχει σημασία: Η υπόθεση δεν αφορά μόνο το Ισραήλ. Αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης μεταξύ κράτους και πολίτη, θέτοντας το ερώτημα αν η εθνική ασφάλεια μπορεί να δικαιολογήσει την αφαίρεση θεμελιωδών δικαιωμάτων. Εάν υιοθετηθούν τέτοιες πρακτικές, δημιουργείται προηγούμενο που μπορεί να υιοθετηθεί και αλλού, μετατρέποντας την κριτική προς τον στρατό σε λόγο απώλειας της ιθαγένειας. Η εξέλιξη παρακολουθείται στενά από τη διεθνή κοινότητα, καθώς διαμορφώνει το τοπίο της δημοκρατικής λογοδοσίας σε καιρό πολέμου.