Γκουτέρες: «Οι μάχες πρέπει να σταματήσουν» – Εκκλήσεις για ΤΝ, κλίμα και Μέση Ανατολή | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Με μια πρωτοφανή σε ένταση ομιλία, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες κάλεσε τους παγκόσμιους ηγέτες να σταματήσουν τις μάχες, να θέσουν κανόνες στην Τεχνητή Νοημοσύνη και να αντιμετωπίσουν την κλιματική κρίση, προειδοποιώντας ότι ο κόσμος βρίσκεται σε ένα επικίνδυνο σταυροδρόμι.

Η τοποθέτηση Γκουτέρες δεν ήταν μια ακόμη διπλωματική έκκληση. Ήταν μια συνολική διάγνωση της πολυκρίσης που χαρακτηρίζει τη διεθνή σκηνή: πόλεμοι που διαρκούν και επεκτείνονται, τεχνολογική επανάσταση χωρίς θεσμικό πλαίσιο και κλιματική κατάρρευση που επιταχύνεται. Ο Γενικός Γραμματέας έθεσε τρεις άξονες ως άμεση προτεραιότητα: την κατάπαυση του πυρός σε όλες τις ενεργές συρράξεις, τη δημιουργία δεσμευτικών διεθνών κανόνων για την Τεχνητή Νοημοσύνη και την ενίσχυση της χρηματοδότησης για την κλιματική μετάβαση. Στη Μέση Ανατολή, η έκκλησή του αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς η ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα και οι εντάσεις σε Λίβανο και Ερυθρά Θάλασσα απειλούν με περιφερειακή ανάφλεξη. Παράλληλα, ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, ενώ στην Αφρική πολλαπλές ένοπλες συγκρούσεις παραμένουν παραγνωρισμένες. Στο μέτωπο της Τεχνητής Νοημοσύνης, ο Γκουτέρες προειδοποίησε ότι η έλλειψη ελέγχου επιτρέπει σε κρατικούς και μη δρώντες να αναπτύσσουν αυτόνομα οπλικά συστήματα και να διαδίδουν παραπληροφόρηση σε βιομηχανική κλίμακα. Στο κλίμα, οι δεσμεύσεις της Συμφωνίας του Παρισιού υπολείπονται κατά πολύ των στόχων, με τις εκπομπές να αυξάνονται αντί να μειώνονται. Η ομιλία λειτουργεί ως πίεση προς τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, τα οποία συχνά μπλοκάρουν αποφάσεις λόγω εθνικών συμφερόντων. Ο Γκουτέρες ζήτησε μεταρρύθμιση του Συμβουλίου και ενίσχυση του ρόλου της Γενικής Συνέλευσης, θέτοντας ουσιαστικά ζήτημα παγκόσμιας διακυβέρνησης.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο Γκουτέρες ζήτησε άμεση κατάπαυση του πυρός σε Γάζα, Ουκρανία και άλλες ενεργές συρράξεις, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης.
• Πρότεινε δεσμευτικό διεθνές πλαίσιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη, με έμφαση στα αυτόνομα όπλα και την παραπληροφόρηση.
• Κάλεσε τις πλούσιες χώρες να τηρήσουν τις δεσμεύσεις χρηματοδότησης για το κλίμα, καθώς οι στόχοι του Παρισιού απομακρύνονται.

Γιατί έχει σημασία: Η ομιλία Γκουτέρες δεν απευθύνεται μόνο στους ηγέτες αλλά και στους πολίτες. Αποτυπώνει την αδυναμία του σημερινού πολυμερούς συστήματος να διαχειριστεί ταυτόχρονες κρίσεις και θέτει το δίλημμα: είτε οι χώρες συμφωνούν σε κοινούς κανόνες, είτε η τεχνολογία, ο πόλεμος και το κλίμα θα καθορίσουν το μέλλον χωρίς ανθρώπινο έλεγχο. Στην Ελλάδα, ως χώρα στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης και των μεταναστευτικών πιέσεων, η έκκληση αυτή αφορά άμεσα την εθνική ασφάλεια και την οικονομία.