Νέους κανόνες για την προστασία των ανηλίκων στα κοινωνικά δίκτυα προανήγγειλε η Φον ντερ Λάιεν

Lead: Την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προτείνει νέους κανόνες για την προστασία των ανηλίκων στα κοινωνικά δίκτυα προανήγγειλε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μία ημέρα πριν από την επίσημη παρουσίαση της σχετικής πρότασης, αύριο Πέμπτη 16 Σεπτεμβρίου. Με δήλωσή της που αναδεικνύει μια αλλαγή οπτικής, η φον ντερ Λάιεν έθεσε το ερώτημα ανάποδα: το ζήτημα δεν είναι πότε οι ανήλικοι αποκτούν πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά πότε και με ποιον τρόπο επιτρέπουμε στα κοινωνικά δίκτυα να αποκτούν πρόσβαση στους ανηλίκους.

Η τοποθέτηση αυτή σηματοδοτεί μια στροφή από τη λογική της ατομικής ευθύνης των γονέων και των παιδιών προς μια λογική θεσμικής ρύθμισης των πλατφορμών. Μέχρι σήμερα, η συζήτηση για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο περιστρεφόταν κυρίως γύρω από την ηλικία εγγραφής, τα εργαλεία γονικού ελέγχου και την εκπαίδευση των χρηστών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φαίνεται πλέον να εξετάζει μέτρα που θα δεσμεύουν τις ίδιες τις πλατφόρμες, όπως υποχρεωτικούς μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας, περιορισμούς στον σχεδιασμό των αλγορίθμων για ευάλωτες ηλικίες και αυξημένες υποχρεώσεις διαφάνειας.

Το χρονικό σημείο δεν είναι τυχαίο. Η πρόταση έρχεται εν μέσω αυξανόμενης πίεσης από κράτη-μέλη, ρυθμιστικές αρχές και οργανώσεις γονέων, αλλά και λίγο πριν από την πλήρη εφαρμογή της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), που ήδη θεσπίζει υποχρεώσεις για τις μεγάλες πλατφόρμες. Η Κομισιόν επιχειρεί να καλύψει το κενό που αφήνει η DSA ειδικά για τους ανηλίκους, θέτοντας το πλαίσιο για μια πιο ενιαία ευρωπαϊκή προσέγγιση αντί κατακερματισμένων εθνικών ρυθμίσεων.

Η πρωτοβουλία αναμένεται να προκαλέσει αντιδράσεις. Οι πλατφόρμες ενδέχεται να προβάλουν τεχνικές δυσκολίες και ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, καθώς η επαλήθευση ηλικίας απαιτεί επεξεργασία ευαίσθητων πληροφοριών. Παράλληλα, οργανώσεις ψηφιακών δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι αυστηρά μέτρα μπορεί να περιορίσουν την πρόσβαση των νέων σε πληροφόρηση και κοινωνική δικτύωση, αν δεν συνοδευτούν από εναλλακτικές δικλείδες ασφαλείας.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναμένεται αύριο, Πέμπτη 16 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με την προαναγγελία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
• Το κέντρο βάρους μετατοπίζεται από τους γονείς και τα παιδιά στις ίδιες τις πλατφόρμες, με έμφαση στην επαλήθευση ηλικίας και στον σχεδιασμό των αλγορίθμων.
• Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες και αναμένεται να πυροδοτήσει συζήτηση για ισορροπία ανάμεσα στην προστασία και στα ψηφιακά δικαιώματα.

Γιατί έχει σημασία: Η προστασία των ανηλίκων στα κοινωνικά δίκτυα δεν είναι πλέον ζήτημα ατομικής διαχείρισης αλλά δημόσιας πολιτικής. Αν η Ευρώπη καταφέρει να θεσπίσει ενιαίους, εφαρμόσιμους κανόνες, θα δημιουργήσει ένα πρότυπο που μπορεί να επηρεάσει παγκόσμιες πρακτικές. Το στοίχημα είναι να μην μετατραπεί η προστασία σε αποκλεισμό, αλλά σε ένα ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον όπου τα παιδιά θα μπορούν να συμμετέχουν χωρίς να γίνονται προϊόντα εκμετάλλευσης από αλγορίθμους και διαφημιστικά μοντέλα.