Προειδοποίηση MI5: Η επόμενη «11η Σεπτεμβρίου» μπορεί ήδη να προετοιμάζεται εκεί που δεν κοιτάμε

Lead: Μια προειδοποίηση που δεν αφορά το παρελθόν αλλά το άγνωστο μέλλον εξέδωσε η βρετανική υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας MI5, υποστηρίζοντας ότι η επόμενη μεγάλη στρατηγική έκπληξη — ένα νέο «11η Σεπτεμβρίου» — μπορεί να προετοιμάζεται ήδη σε πεδία που οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών παραβλέπουν. Το μήνυμα είναι σαφές: η εμμονή με γνωστές απειλές μπορεί να λειτουργήσει ως αυτοεκπληρούμενη τύφλωση απέναντι στο καινούργιο.

Σύμφωνα με την ανάλυση που μεταδίδει η Ναυτεμπορική, το βασικό επιχείρημα των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών είναι μεθοδολογικό. Αντί να αναλώνονται στην εκ των υστέρων ανάλυση επιθέσεων όπως αυτή της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, οι αναλυτές καλούνται να αποδεχθούν ότι ένα αντίστοιχο στρατηγικό σοκ βρίσκεται πιθανότατα σε φάση σχεδιασμού αυτή τη στιγμή. Το δόγμα «πολεμάμε την τελευταία απειλή» αποδεικνύεται διαχρονικά επικίνδυνο: οι δράστες του 2001 χρησιμοποίησαν μέσα — πολιτικά αεροσκάφη, χρηματοπιστωτικό σύστημα, ανοιχτές κοινωνίες — που κανείς δεν φανταζόταν ως όπλα. Η πρόκληση σήμερα είναι ανάλογη, με το πεδίο μάχης να μετατοπίζεται σε τεχνολογίες που δεν έχουν ακόμη αξιολογηθεί ως απειλή: τεχνητή νοημοσύνη, υποδομές δεδομένων, εφοδιαστικές αλυσίδες, ενεργειακά δίκτυα, ακόμη και διαστημικά συστήματα.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η προειδοποίηση δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένη ονομασία οργάνωσης ή χώρας. Αυτό δεν είναι κενό περιεχομένου — είναι η ουσία. Οι υπηρεσίες παραδέχονται ότι το επόμενο χτύπημα μπορεί να μην προέρχεται από κρατικό δρώντα ή γνωστή τρομοκρατική ομάδα, αλλά από υβριδικούς συνδυασμούς κρατικών και μη κρατικών παραγόντων, ή ακόμη και από μη ανθρώπινους μηχανισμούς. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η έγκαιρη προειδοποίηση απαιτεί διαρκή επαναξιολόγηση υποθέσεων, όχι επιβεβαίωση προκαταλήψεων. Η ίδια η MI5 φέρεται να αναγνωρίζει ότι η δομή της και οι προτεραιότητές της ενδέχεται να χρειάζονται αναθεώρηση, ώστε να ανιχνεύουν ασυνήθιστα μοτίβα σε τομείς που σήμερα θεωρούνται χαμηλού κινδύνου.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η MI5 προειδοποιεί ότι η επόμενη μεγάλη επίθεση μπορεί να μην προέρχεται από γνωστούς δρώντες ή γνωστά μέσα, αλλά από απρόβλεπτους συνδυασμούς.
• Η υπερανάλυση του παρελθόντος — όπως η 11η Σεπτεμβρίου — μπορεί να αποσπά την προσοχή από αναδυόμενες απειλές σε τεχνολογία, ενέργεια και υποδομές.
• Οι υπηρεσίες καλούνται να υιοθετήσουν κουλτούρα διαρκούς αμφισβήτησης και να επενδύσουν σε ανίχνευση ασυνήθιστων μοτίβων, όχι μόνο σε καταστολή γνωστών κινδύνων.

Γιατί έχει σημασία: Η προειδοποίηση αυτή δεν αφορά μόνο τη Βρετανία. Αγγίζει τον πυρήνα του τρόπου με τον οποίο όλες οι δυτικές κοινωνίες αντιλαμβάνονται την ασφάλεια: αν το επόμενο στρατηγικό σοκ προετοιμάζεται εκεί που δεν κοιτάμε, τότε το πραγματικό ερώτημα δεν είναι «ποιος θα μας χτυπήσει», αλλά «τι αρνούμαστε να δούμε». Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα μπορεί να κρίνει την επόμενη εικοσαετία.