Βλαστοκύτταρα και «αναγεννητικές» θεραπείες: Καμπανάκι επιστημόνων με αφορμή τον θάνατο του Μαζωνάκη

Lead: Ο θάνατος του γνωστού τραγουδιστή Γιώργου Μαζωνάκη, μετά από θεραπεία με βλαστοκύτταρα σε κλινική του εξωτερικού, έχει πυροδοτήσει έντονο προβληματισμό στην επιστημονική κοινότητα. Ερευνητές και ιατρικοί σύλλογοι προειδοποιούν ότι η εμπορική εκμετάλλευση του όρου «αναγεννητική ιατρική» έχει δημιουργήσει έναν επικίνδυνο γκρίζο ζώνη, όπου ασθενείς καταφεύγουν σε μη εγκεκριμένες παρεμβάσεις με άγνωστες συνέπειες.

Η υπόθεση του Μαζωνάκη δεν είναι μεμονωμένη. Τα τελευταία χρόνια, κλινικές σε χώρες με χαλαρό ρυθμιστικό πλαίσιο προσφέρουν «θεραπείες» με βλαστοκύτταρα για παθήσεις που κυμαίνονται από αρθρίτιδα και διαβήτη μέχρι νευρολογικά νοσήματα και καρκίνο. Το κοινό στοιχείο είναι η υπόσχεση αναγέννησης ιστών και η επίκληση της επιστήμης, χωρίς ωστόσο τα απαραίτητα κλινικά δεδομένα. Όπως επισημαίνουν ειδικοί, ο όρος «βλαστοκύτταρα» λειτουργεί ως μαγνητική λέξη που παρακάμπτει την κριτική σκέψη των ασθενών, ιδίως όταν βρίσκονται σε απόγνωση λόγω χρόνιας ή ανίατης νόσου.

Η επιστημονική κοινότητα τονίζει ότι οι εγκεκριμένες θεραπείες με βλαστοκύτταρα περιορίζονται σήμερα σε συγκεκριμένες αιματολογικές κακοήθειες και ορισμένες σπάνιες ανοσολογικές διαταραχές, πάντα στο πλαίσιο ελεγχόμενων κλινικών δοκιμών. Οτιδήποτε άλλο συνιστά πειραματική παρέμβαση, η οποία οφείλει να διέπεται από αυστηρές προϋποθέσεις έγκρισης, ενημερωμένης συναίνεσης και ανεξάρτητης παρακολούθησης. Η διασπορά μη τεκμηριωμένων ισχυρισμών, συχνά μέσω στοχευμένης διαφήμισης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, θέτει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία και υπονομεύει την εμπιστοσύνη στην πραγματική έρευνα.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο όρος «βλαστοκύτταρα» ή «αναγεννητική θεραπεία» δεν αποτελεί από μόνος του εγγύηση επιστημονικής τεκμηρίωσης, έγκρισης ή ασφάλειας.
• Οι περισσότερες κλινικές που διαφημίζουν τέτοιες θεραπείες δραστηριοποιούνται σε χώρες με ελλιπή εποπτεία, χωρίς δημοσιευμένα αποτελέσματα ή ανεξάρτητο έλεγχο.
• Ασθενείς που εξετάζουν τέτοιες επιλογές πρέπει να ζητούν πρωτόκολλο, άδεια αρμόδιας αρχής, δεδομένα ασφάλειας και να συμβουλεύονται τον θεράποντα ιατρό τους.

Γιατί έχει σημασία: Η περίπτωση Μαζωνάκη αναδεικνύει την ανάγκη για ενίσχυση της εποπτείας, διαφάνεια στη διαφήμιση ιατρικών υπηρεσιών και συστηματική ενημέρωση του κοινού. Η αναγεννητική ιατρική μπορεί να προσφέρει σημαντικές λύσεις στο μέλλον, αλλά μόνο μέσα από αυστηρή επιστημονική διαδικασία. Μέχρι τότε, η ελπίδα δεν πρέπει να μετατρέπεται σε εμπόρευμα εις βάρος της ανθρώπινης ζωής.