Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας: Η φωνή του ανθρώπου πρέπει να ακούγεται και μετά τη 10η Οκτωβρίου

Lead: Η 10η Οκτωβρίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, μια ημερομηνία που κάθε χρόνο φέρνει στο προσκήνιο τη συζήτηση για την ψυχική ευεξία. Το πραγματικό στοίχημα, ωστόσο, δεν κρίνεται στα φώτα της δημοσιότητας μιας επετείου, αλλά στην καθημερινότητα που ακολουθεί: όταν κάποιος χρειάζεται να ακουστεί, να στηριχθεί και να έχει πρόσβαση σε υπηρεσίες, χωρίς τη βιτρίνα μιας συμβολικής ημέρας.

Η φετινή χρονιά βρίσκει την Ελλάδα αντιμέτωπη με ένα διπλό πρόβλημα. Αφενός, η ζήτηση για ψυχολογική υποστήριξη έχει αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια, με την πανδημία, την οικονομική πίεση και τις φυσικές καταστροφές να λειτουργούν ως επιβαρυντικοί παράγοντες. Αφετέρου, το σύστημα ψυχικής υγείας παραμένει υποστελεχωμένο, με ελλιπείς δομές στην περιφέρεια και μεγάλες λίστες αναμονής στα δημόσια νοσοκομεία. Το αποτέλεσμα είναι χιλιάδες πολίτες να στρέφονται στον ιδιωτικό τομέα ή, συχνότερα, να μένουν χωρίς βοήθεια. Παράλληλα, το στίγμα εξακολουθεί να αποτρέπει πολλούς από το να ζητήσουν υποστήριξη, ειδικά σε μικρές κοινωνίες και σε επαγγελματικά περιβάλλοντα όπου η ευαλωτότητα εκλαμβάνεται ως αδυναμία. Η ψυχική υγεία δεν είναι πολυτέλεια ούτε θέμα προσωπικής αντοχής· είναι δικαίωμα και προϋπόθεση για τη λειτουργία της κοινωνίας. Οι δηλώσεις συμπαράστασης και οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης είναι χρήσιμες, αλλά δεν υποκαθιστούν τη δημιουργία δομών, την εκπαίδευση προσωπικού και τη διασφάλιση της συνέχειας της φροντίδας. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι τι λέμε στις 10 Οκτωβρίου, αλλά τι κάνουμε στις 11, στις 12 και σε όλες τις υπόλοιπες ημέρες του χρόνου.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η ζήτηση για ψυχολογική υποστήριξη στην Ελλάδα αυξάνεται, αλλά οι δημόσιες δομές παραμένουν υποστελεχωμένες και με μεγάλες λίστες αναμονής.
• Το κοινωνικό στίγμα εξακολουθεί να λειτουργεί αποτρεπτικά, ιδίως σε μικρές κοινότητες και στον εργασιακό χώρο.
• Η συστηματική πρόληψη, η έγκαιρη παρέμβαση και η πρόσβαση χωρίς αποκλεισμούς είναι τα κρίσιμα ζητήματα πέρα από τις επετειακές εκδηλώσεις.

Γιατί έχει σημασία: Η ψυχική υγεία αφορά όλους, ανεξάρτητα από το αν κάποιος έχει διάγνωση ή όχι. Όταν η φροντίδα περιορίζεται σε μια ημέρα συμβολικών μηνυμάτων, χάνεται η ουσία: η καθημερινή στήριξη, η πρόληψη και η ισότιμη πρόσβαση. Η φωνή του ανθρώπου πρέπει να ακούγεται και μετά τη 10η Οκτωβρίου — όχι μόνο όταν η επικαιρότητα το επιτάσσει, αλλά επειδή η ζωή συνεχίζεται και οι ανάγκες μαζί της.