Τι προβλέπει το νέο νομοσχέδιο για Εναλλακτική Επίλυση Διαφορών – Ενδυνάμωση της διαμεσολάβησης

Lead: Ένα βήμα πιο κοντά στην οριστική ψήφιση βρίσκεται το νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης για τον νέο Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, καθώς εγκρίθηκε επί της αρχής κατά πλειοψηφία από την αρμόδια επιτροπή της Βουλής. Η πρωτοβουλία φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες και οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν τις δικαστικές διαφορές, δίνοντας έμφαση στη διαμεσολάβηση και σε άλλες μεθόδους εξωδικαστικής επίλυσης.

Το σχέδιο νόμου εισάγει ένα ενιαίο και συστηματοποιημένο πλαίσιο για τη διαμεσολάβηση, τη διαιτησία και τη συνδιαλλαγή, καλύπτοντας τόσο αστικές όσο και εμπορικές υποθέσεις. Κεντρικός άξονας είναι η ενδυνάμωση του θεσμού της διαμεσολάβησης, ο οποίος μέχρι σήμερα λειτουργούσε αποσπασματικά και χωρίς σαφείς διαδικασίες. Με τις νέες ρυθμίσεις, οι διάδικοι θα μπορούν να προσφεύγουν σε πιστοποιημένους διαμεσολαβητές πριν ή και κατά τη διάρκεια της δίκης, με στόχο την ταχύτερη και οικονομικότερη επίλυση της διαφοράς τους. Παράλληλα, θεσμοθετούνται κίνητρα, όπως η μείωση των δικαστικών εξόδων σε περίπτωση συμφωνίας, ενώ προβλέπεται και υποχρεωτική ενημέρωση των πολιτών για τις εναλλακτικές δυνατότητες που έχουν στη διάθεσή τους. Σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης, η μεταρρύθμιση αποσκοπεί στην αποσυμφόρηση των δικαστηρίων, τα οποία επιβαρύνονται με εκατοντάδες χιλιάδες εκκρεμείς υποθέσεις, και στην ενίσχυση της κουλτούρας συναινετικής επίλυσης. Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για την εκπαίδευση και την πιστοποίηση των διαμεσολαβητών, ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα των υπηρεσιών τους. Ωστόσο, ορισμένες πτυχές του νομοσχεδίου, όπως η υποχρεωτικότητα της αρχικής συνεδρίας διαμεσολάβησης σε συγκεκριμένες κατηγορίες υποθέσεων, έχουν προκαλέσει προβληματισμό σε δικηγορικούς συλλόγους, που ζητούν να διασφαλιστεί το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη χωρίς πρόσθετα εμπόδια.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε επί της αρχής από την επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης της Βουλής, με ευρεία πλειοψηφία.
• Ενισχύεται ο θεσμός της διαμεσολάβησης με ενιαίο πλαίσιο, πιστοποίηση διαμεσολαβητών και οικονομικά κίνητρα για όσους επιλέγουν εξωδικαστικές λύσεις.
• Προβλέπεται υποχρεωτική ενημέρωση των διαδίκων για τις εναλλακτικές μεθόδους, με στόχο την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων και την ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης.

Γιατί έχει σημασία: Η ψήφιση του νέου Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών αναμένεται να αποτελέσει τομή στο ελληνικό δικαστικό σύστημα, καθώς μετατοπίζει το κέντρος βάρους από τη μακρά και δαπανηρή δικαστική διαμάχη στη συναινετική επίλυση. Για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει ταχύτερη, φθηνότερη και λιγότερο αντιπαραθετική διευθέτηση των διαφορών τους. Για το κράτος, σημαίνει αποσυμφόρηση των δικαστηρίων και εξοικονόμηση πόρων. Το στοίχημα, ωστόσο, παραμένει η ουσιαστική εφαρμογή του νόμου και η οικοδόμηση εμπιστοσύνης των πολιτών στους νέους θεσμούς, ώστε η διαμεσολάβηση να μην παραμείνει κενό γράμμα αλλά να γίνει πραγματική εναλλακτική στη δικαστική οδό.