Ομόλογα: Η βουτιά του ευρώ ξύπνησε μνήμες από το 2012 – Πόσο κοντά είναι μια κρίση χρέους στην Ευρωζώνη;

Lead: Η απότομη υποχώρηση του ευρώ έναντι του δολαρίου και η διεύρυνση των spreads στα κρατικά ομόλογα της Γαλλίας πυροδότησαν νέο κύκλο αναταραχής στις ευρωπαϊκές αγορές, φέρνοντας στο προσκήνιο ερωτήματα που είχαν να ακουστούν από το 2012: βρίσκεται η Ευρωζώνη μπροστά σε μια νέα κρίση χρέους ή οι αγορές αντιδρούν υπερβολικά; Η μετάδοση της πίεσης σε Ιταλία, Ισπανία και Ελλάδα επαναφέρει το φάσμα του «ντόμινο» στα περιφερειακά ομόλογα, την ώρα που η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη νομισματική σύσφιξη και στη σταθερότητα της αγοράς κρατικού χρέους.

Η σύγκριση με το 2012 είναι αναπόφευκτη αλλά όχι απόλυτα εύστοχη. Τότε, η κρίση χρέους ήταν βαθιά δημοσιονομική και θεσμική, με την Ελλάδα, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία να βρίσκονται ήδη σε προγράμματα διάσωσης και την Ιταλία να απειλείται άμεσα. Σήμερα, η πίεση προέρχεται περισσότερο από την πολιτική αβεβαιότητα στη Γαλλία, τη δημοσιονομική χαλάρωση και την αμφιβολία των επενδυτών για τη βιωσιμότητα του γαλλικού χρέους, παρά από μια συστημική αδυναμία των περιφερειακών οικονομιών. Οι γαλλικές πιέσεις μεταδίδονται σε Ιταλία, Ισπανία και Ελλάδα, αλλά το ελληνικό 10ετές παρουσιάζει καλύτερη συμπεριφορά από άλλες περιφερειακές αγορές, ένδειξη ότι η χώρα έχει αποκτήσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα μετά τα μνημόνια και τις μεταρρυθμίσεις.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η ΕΚΤ διαθέτει τα εργαλεία για να αποτρέψει τη μετάδοση. Ο Μηχανισμός Μετάδοσης Προστασίας (TPI), που δημιουργήθηκε το 2022, δεν έχει δοκιμαστεί σε πραγματικές συνθήκες κρίσης και η ενεργοποίησή του απαιτεί δημοσιονομική συμμόρφωση από τις χώρες που θα τον ζητήσουν. Παράλληλα, η υποχώρηση του ευρώ λειτουργεί ως διπλό σήμα: αφενός ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των εξαγωγών, αφετέρου αποτυπώνει την ανησυχία των αγορών για την πολιτική σταθερότητα στην Ευρωζώνη. Οι επενδυτές αναζητούν ασφαλή καταφύγια, στρέφονται στο δολάριο και στα γερμανικά bunds, ενώ ταυτόχρονα πιέζουν τις αποδόσεις των περιφερειακών τίτλων.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η υποχώρηση του ευρώ και η διεύρυνση των γαλλικών spreads αποτελούν τα βασικά σήματα αναταραχής στις αγορές ομολόγων.
• Η μετάδοση της πίεσης σε Ιταλία, Ισπανία και Ελλάδα δεν σημαίνει αυτόματα νέα κρίση χρέους, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο επιδείνωσης του χρηματοδοτικού κόστους.
• Το ελληνικό 10ετές εμφανίζει σχετική ανθεκτικότητα, γεγονός που δείχνει βελτίωση των θεμελιωδών μεγεθών αλλά και παραμονή της αβεβαιότητας.

Γιατί έχει σημασία: Η Ευρωζώνη δεν βρίσκεται στο σημείο του 2012, αλλά η αντίδραση των αγορών αποκαλύπτει πόσο εύθραυστη παραμένει η αρχιτεκτονική της. Μια νέα κρίση χρέους δεν είναι προδιαγεγραμμένη, αλλά η αποτυχία συντονισμένης απάντησης από την ΕΚΤ και τις εθνικές κυβερνήσεις θα μπορούσε να μετατρέψει την τρέχουσα αναταραχή σε παρατεταμένη αστάθεια, με κόστος για τις περιφερειακές οικονομίες και τους πολίτες τους.